Разбирање и справување со парализа на спиење

Замислете да се разбудите сред ноќ, неспособни да се движите или зборувате, со застрашувачко чувство дека некој е во собата со вас. Ова морничаво искуство е познато како парализа на спиење, феномен што ги збунува научниците и ги фасцинира соништата низ вековите.

Што е парализа на спиењето?

Парализата на спиењето се јавува кога ќе се разбудите пред вашето тело целосно да го заврши процесот на РЕМ (брзо движење на очите) спиење. За време на РЕМ спиењето, мозокот е многу активен и тогаш се случуваат најголем дел од соништата. Телото останува неподвижно за да ве заштити од изведување на движењата од соништата, но понекогаш, умот се буди пред телото. Ова резултира со привремена неможност за движење или зборување.

Неспособноста да се движите обично е застрашувачка и често е проследена со ужасни халуцинации, како што се гледање фигури, слушање звуци или чувство дека некој е присутен. Околу 75% од епизодите на парализа на спиењето се придружени со вакви халуцинации.

Чејн Џ.А., Руефер С.Д., Њуби-Кларк И.Р.

Симптомите на парализа на спиењето може да се манифестираат како:

• Неможност за движење или зборување при премините меѓу спиење и будењеОбид, но неуспех, да викате или побарате помошОграничено движење на очитеЧувство на задушување или недостаток на воздухЧувство дека некој притиска врз градитеДоживување на искуство надвор од телото, како да се гледате себеси одозгораХалуцинации

Овие симптоми обично траат неколку минути и се јавуваат поради нарушување во преминот од РЕМ спиење кон будење. За време на РЕМ фазата, телото е целосно релаксирано. Ако умот стане свесен во овој преод, може да се најдете привремено будни, но неспособни да се движите.

Историски и културни перспективи

Низ историјата, парализата при спиење често се припишувала на натприродни сили.

Во Египет, парализата при спиење често се припишува на 'џинови' или зли духови кои се обидуваат да го задават или задушат спијачот. Слично, во африканските култури, се верува дека е предизвикана од магија или духови кои се обидуваат да го поседнат спијачот.

Овие толкувања ги одразуваат длабоко вкоренетите стравови и културни верувања поврзани со ова мистериозно искуство. И покрај разликите во имињата и специфичните натприродни објаснувања, универзалната тема за злонамерна сила што напаѓа за време на спиењето ја истакнува заедничката човечка борба со непознатото и со застрашувачките аспекти на нашата потсвест.

Зошто луѓето доживуваат парализа при спиење?

Постојат различни причини зошто луѓето може да доживеат парализа при спиење, често поврзани со психолошки и физиолошки фактори:

• Стрес и анксиозност: Високо ниво на стрес и анксиозност може да ги наруши шемите на спиење и да предизвика парализа при спиење. Вашиот ум може да биде премногу активен, што го отежнува целосното одморање на телото.
• Пореметувања на спиењето: Нередовен распоред на спиење, недостиг на сон или пореметувања како апнеа при спиење ја зголемуваат веројатноста за појава на парализа при спиење. Нарушувањата во РЕМ фазата на сонот можат да доведат до вакви епизоди.
• Траума и ПТСП: Трауматски искуства или посттрауматско стресно пореметување (ПТСП) можат да придонесат за појава на парализа при спиење. Обидот на умот да ги обработи овие настани може да се манифестира преку вознемирувачки соништа и парализа.
• Положба при спиење: Спиењето на грб ја зголемува шансата за појава на парализа при спиење. Оваа положба може делумно да ги попречи дишните патишта, што доведува до потешкотии при дишењето и предизвикува парализа.
• Лекови и супстанции: Одредени лекови, особено средства за спиење, антидепресиви или рекреативни дроги, можат да влијаат на циклусот на спиење и да предизвикаат парализа при спиење.

Како да се спречи и управува со парализа на спиење

Иако парализата на спиење може да биде застрашувачка, постојат неколку стратегии кои можат да помогнат во нејзиното спречување и управување:

Подобрете ја хигиената на спиење

• Редовен распоред за спиење: Легнувајте и станувајте во исто време секој ден за да го регулирате вашиот биолошки часовник.
• Создадете пријатна средина за спиење: Осигурете се дека спалната соба е ладна, темна и тивка. Користете удобна постелнина за подобро спиење.
• Избегнувајте стимуланси: Ограничете ја консумацијата на кофеин, никотин и алкохол, особено пред спиење.
• Намалете го времето пред екрани: Минимизирајте ја изложеноста на екрани пред спиење бидејќи сината светлина може да го наруши вашиот циклус на спиење.

Управување со стрес и анксиозност

• Техники за релаксација: Вежбајте медитација, длабоко дишење или јога за намалување на стресот и анксиозноста.
• Редовна физичка активност: Вклучете се во редовна физичка активност за подобрување на квалитетот на сонот. Избегнувајте интензивни вежби непосредно пред спиење.

Променете ја позицијата на спиење

• Спијте на страна: Спиењето на страна наместо на грб може да го намали ризикот од појава на парализа при спиење.

Препознајте и реагирајте на парализа при спиење

• Останете смирени: Потсетете се дека парализата при спиење е привремена и безопасна. Ако останете смирени, искуството ќе биде помалку застрашувачко.
• Движете ги малите modkулови: Обидете се да ги помрднете прстите на рацете, нозете или мускулите на лицето за да ја прекинете парализата.
• Затворете ги очите и обидете се повторно да заспиете: Доколку е можно, затворете ги очите и обидете се повторно да заспиете. Ова може да ви помогне да излезете од парализата и да преминете во подлабока состојба на од judgement.

Истражете Техники за Свесно Сонување

• Свесно сонување: Свесното сонување подразбира да бидете свесни дека сонувате и ви овозможува да го контролирате содржината на сонот. Техники како Мнемоничка Индукција на Свесни Соништа (МИСС) и Разбуди се, па врати се во кревет (РВК) можат да помогнат во постигнување на оваа состојба.
• Проверки на реалноста: Правете проверки на реалноста во текот на денот (на пример, броење на прстите или читање текст) за да ја зголемите веројатноста да препознаете кога сонувате.

Побарајте професионална помош

• Терапија и советување: Доколку парализата на сонот често ви го нарушува животот, размислете да разговарате со терапевт или специјалист за спиење за насоки.
• Медицинска евалуација: Консултирајте се со лекар за да се исклучат потенцијални нарушувања на спиењето или здравствени проблеми кои придонесуваат за појава на парализа на сонот.

Со примена на овие стратегии, можете да го намалите појавувањето на парализа на сонот и да уживате во подобро искуство со спиењето. Запомнете, секој човек е уникатен, па може да биде потребно време за да ги пронајдете најделотворните методи за вас.