_cover.png&w=3840&q=75)
Düýşdäki mandalalar: Ýungyň bitewüligi aňladýan tegelegi we öz mandalaňyzy nädip çekmeli
1916-njy ýylda, durmuşynyň iň agyr we tolgunyşykly döwründe Karl Gustav Ýung her irden üýtgeşik bir endik edinýär: depderine kiçijik bir tegelek çekýär. Kä günler ol tegelek asuda we sazlaşykly görünýärdi, kä günler bolsa çylşyrymly we dartgynlydy. Wagtyň geçmegi bilen ol bu suratlaryň hakykatdanam möhüm bir zady görkezýändigine düşündi. Tegelek onuň içki dünýäsiniň ýagdaýyny, özi hakdaky pikirlerinden hem has dogruçyl beýan edýärdi. Bu gollanma hem şol tejribe we onuň gözbaşyndaky gadymy şekil barada gürrüň berýär: mandala näme, näme üçin tegelek şekiller düýşlerde garaşylmadyk pursatlarda peýda bolýar, bu barada ylmy gözlegler näme diýýär we isleseňiz, şu günden başlap öz düýşüňizden ugur alyp mandala nädip döredip bilersiňiz.
Mandala näme?
Mandala sözi sanskrit dilinde "tegelek" diýmegi aňladýar. Iň ýönekeý görnüşinde ol merkeziň daşynda guralan şekildir: halkalar, gül ýapraklaryna meňzeş nagyşlar we daşyna ýaýraýan bezegler, hemmesi aýdyň bir merkeze birleşýär. Emma adamzadyň mukaddes sungaty döreden ýerleriniň tas hemmesinde merkezli tegelek bir many bilen gabat gelýär: ol tertibi, bitewüligi we merkeziň töweregindäki ähli zatlar bilen baglanyşygyny şekillendirýär. Bu adamzat taryhyndaky iň gadymy şekil düşünjeleriniň biridir.
| Däp | Görnüşi | Aňladýan manysy |
|---|---|---|
| Tibet buddizmi | Birnäçe günüň dowamynda däne-däne edilip taýýarlanylýan gum mandalalary, soňra bolsa dessur boýunça dargadylýar | Meditasiýa, oýanan aňyň köşgi, durmuşyň wagtlaýynlygy |
| Nawaho (Diné) däbi | Şypa beriş dessurlarynda döredilýän tegelek gum suratlary | Adamyň we dünýäniň arasyndaky sazlaşygy dikeltmek |
| Hristian Ýewropasy | Uly ybadathanalardaky roza penjireleri | Ylahy tertip, merkeziň daşyna jemlenen ýagtylyk |
| Hindu däbi | Ýantralar: takyk geometrik meditasiýa şekilleri | Oýlanmak üçin ýol görkeziji, älemiň kiçeldilen nusgasy |
| Gadymy we orta asyr labirintleri | Doga edilip ýörälýän, öwrümli ýeke ýolly tegelekler | Merkeze baryp, ýene yzyna dolanýan ruhy syýahatyň kiçijik görnüşi |
Ýung we mandala: Her irden bir tegelek
Ýung mandala teoriýa arkaly däl-de, durmuşyndaky kyn döwür arkaly geldi. Soňra özüniň "aňasty bilen ýüzbe-ýüz bolan ýyllary" diýip atlandyran döwründe ol bu tegelek şekilleri ilki depderlerinde, soňra bolsa "The Red Book" kitabyndaky çylşyrymly suratlarynda çekmäge içki zerurlyk duýdy. Ol suratlaryň öz ruhy ýagdaýyna görä üýtgeýändigini gördi: asuda säherler deňagramly tegelekleri, dartgynly günler bolsa bölek-bölek şekilleri döredýärdi. Ýungyň pikiriçe, mandala gündelik ýazgynyň edip bilmejek işini edýärdi - ol adamyň psihikasyny daşyndan görkezip bilýärdi.
Meniň mandalalarym her gün maňa täzeden açylan "Menligiň" ýagdaýy barada syrly ýazgylardy. Men olary gymmat bahaly merjenler ýaly goradym.
Carl Gustav Jung, Memories, Dreams, Reflections (1963)
Soňra bolsa mandalany onuň psihologiýasynyň esasy sütünleriniň birine öwüren açyş boldy: hassalary hem hiç wagt mandala görmändiklerine garamazdan, özbaşdak şeýle şekilleri döredýärdiler. Durmuşynda uly özgerişlikleri başdan geçirýän adamlar tegelek baglar barada düýş görýärdi, daşyna ýaýraýan nagyşlary çekýärdi, halkalar we tigirler baradaky görnüşleri gürrüň berýärdi we şondan soň özlerini has rahat duýýardy. Iň meşhur mysallaryň biri fizik Wolfgang Pauli bilen baglanyşyklydyr. Onuň "älem sagady" baradaky düýşi - ajaýyp sazlaşyk bilen aýlanýan üç ölçegli halka tigri - öz aýdyşy ýaly, onda örän beýik sazlaşyk duýgusyny döredipdi. Ýung mandalanyň arhetipdigini, ýagny "Menligiň", tutuş şahsyýetiň dogabitdi şekilidigini aýtdy. Onuň pikiriçe, psihika öz bitewüligini saklamaga çalyşýan mahaly hut şu şekile ýüzlenýär. Tegelek bolsa tertibiň bulaşyklygyň daşyna çekilen şekili, öz-özüni dikeltmegiň nyşany hökmünde peýda bolýar.
Düýşleriňizdäki mandalalar: Tegelekler, tigirler we tegelek baglar
Düýşde diwarda asylan hakyky mandalany görmek seýrek bolýar. Arhetip köplenç başga keşbe girýär. Şol keşpleri tananyňyzdan soň olary saýgarmak aňsatlaşýar:
- Tegelek stol ýa-da adamlaryň halkasy - üns merkeze ýa-da halkanyň içindäki öz ornuňyza gönükdirilýär.
- Tigirler we sagatlar: merkezi hereketsiz galýan aýlanýan mehanizmler, edil Pauliniň "älem sagady" ýaly.
- Tegelek bag ýa-da howly, köplenç merkezinde çüwdürim, agaç ýa-da howuz bolýar. Ýung muny "Menligiň" iň aýdyň şekilleriniň biri hasaplaýardy.
- Ýagtylyk şary, oňa seredilýär ýa-da elde saklanýar, köplenç şekiliň özünden has uly many berýän duýgy bilen bilelikde görünýär.
- Spiral basgançaklar ýa-da öwrümli ýollar täze bir ýere alyp gitmekden has köp merkeze tarap aýlanýar.
- Tegelegiň içindäki kwadrat, tegelek şäherdäki diwarly howly ýa-da çüwdürimiň ýanynda birleşýän dört ýol. Ýung bu "tegelegiň içindäki dörtlik" gurluşyny kwaternitet diýip atlandyrýardy we oňa aýratyn ähmiýet berýärdi.
Iň köp zady aýdýan zat - wagtydyr. Tegelek görnüşli düýş şekilleri Jungyň bellän döwürlerinde ýygy-ýygydan ýüze çykýar: uly durmuş üýtgeşmeleri, ýas, dikeliş ýa-da durmuşyň ugruny üýtgedýän möhüm kararlar wagtynda. Şeýle düýşleriň köplenç özboluşly, asuda, tertipli, käte bolsa ýuwaş-ýuwaşdan nur saçýan ýaly duýgusy bolýar we ol dartgynly döwrüň içinde aýratyn saýlanyp görünýär. Eger bu siziň gören düýşleriňize laýyk gelýän bolsa, nusgawy Ýung usulyndaky ýorum umyt beriji many berýär: psihika öz merkezini şekillendirýär we düýş görýäne şol merkeziň bardygyny ýatladýar. Elmydama bolşy ýaly, düýşüň döreden duýgusy we siziň ýagdaýyňyz islendik nyşan sözlüginden, hatda mundan hem has möhümdir.
Näme üçin tegelek çyzmak aňy köşeşdirýär: subutnamalar
Mandala çyzmak häzirki zaman sungat terapiýasynyň giňden ulanylýan usullarynyň biridir we onuň täsiri ylmy taýdan hem barlanyldy. 2005-nji ýylda geçirilen synagda gatnaşyjylaryň aladasy ilki bilkastlaýyn artdyryldy, soňra bolsa olara mandalany, gurluşly nagyşly şekili ýa-da boş kagyzy reňklemek tabşyryldy. Mandala we nagyşly şekil bilen işlän toparlar erkin surat çekenlerden ep-esli köşeşdi. 2012-nji ýylda geçirilen başga bir gözleg hem şol netijäni tassyklady. Mundan çykýan netije şudur: täsir diňe mandalanyň tegelek görnüşinden döremeýär. Esasy zat - onuň ünsüňizi doly özüne çekýän çylşyrymly we tertipli gurluşy bolup, meditatiw ýagdaýa girmäge kömek edýär. Tegelek bolsa adamlaryň asyrlarboýy gaýta-gaýta ýüz tutan gurluşlarynyň diňe biridir. Düýş bilen işlenende bolsa onuň ýene bir artykmaçlygy bar: bu gurluş reňkleme kitabyndan däl-de, hut siziň düýşüňizden döreýär.
Düýş mandalasyny nädip çizmeli
Munuň üçin surat çekmek ukyby gerek däl we bu diňe göwünlik üçin aýdylýan söz däl: kompozisiýany tegelegiň özi sazlaýar. Munuň üçin 10-15 minut ýeterlikdir. Iň amatly wagt bolsa ertir, düýş heniz ýatda täzekä.
- Ilki düýşiňizi Žurnalyňyzda, ýadyňyzda galan ähli jikme-jiklikleri bilen ýazyp alyň. Mandala düýşüň ornuny tutmaýar, ol düýşe berlen döredijilikli jogapdyr.
- Bir tegelek çyzyň. Munuň üçin tabagy çyzgy hökmünde ulanyp bilersiňiz, sirkul ulanyň ýa-da simmetriýany awtomatiki saklaýan sanly gurallardan peýdalanyň.
- Birnäçe pursat düýşüň esasy duýgusy bilen ümsüm oturyň. Wakalara däl, hut şol duýga üns beriň.
- Düýşüň iň güýçli täsir galdyran şekilini, reňkini ýa-da formasyny tegelegiň merkezine ýerleşdiriň. Onuň belli bir zada meňzemegi hökman däl.
- Soňra daş tarapa dowam ediň. Şekiller we reňkler logika däl-de, duýga eýersin. Tegelegiň daşynda gaýtalanýan nagyşlar bu usulyň möhüm bölegidir.
- Surat kämil görünende däl-de, içiňizden "tamam boldy" diýen duýgy gelende saklaň. Şol duýgyny özüňiz tanarsyňyz.
- Sene goýuň we onuň haýsy düýşe degişlidigini belläň. Hakyky ýorum bir suratdan däl-de, olaryň yzygiderliliginden döreýär. Olary saklaň we hepdeler boýunça deňeşdiriň.
Mandalalaryň toplumyna seretmek Jungyň öz mandalalaryna çemeleşişi ýalydyr: olary bir-birinden üzňe däl-de, yzygiderli toplum hökmünde synlaň. Gaýtalanyp duran reňklere, merkeziň wagtyň geçmegi bilen has durnukly ýa-da has baýlaşýandygyna, gyralardaky bulaşyklygyň hepdeleriň dowamynda tertibe gelşine üns beriň. Bu ýerde suratyň çeperçilik derejesine baha bermeýärsiňiz. Siz diňe içki dünýäňiziň wagtyň geçmegi bilen nähili üýtgeýändigini synlaýarsyňyz. Žurnalyňyzdaky düýşleriň gapdalynda saklanan bu tegelekler durmuşyňyzyň şol bir döwrüni başga bir dilde ýazylan ikinji ýazga öwrülýär. Ol dili bolsa şahsy pikirleriňiz üýtgedip bilmeýär.
Mandala bilen işlemek düýş bilen işlenilýän beýleki ähli usullar ýaly bir esasdan başlanýar: täzekä ýazga geçirilen düýş. Ruya-nyň mugt Žurnaly ertirki bu endigi aňsatlaşdyrýar. Käbir düýşler bolsa diňe bir tegelekden has çuňňur seredilmäge mynasyp bolýar. Şeýle ýagdaýda Nyşanlar we Arhetipler (Ýung usuly) ýorgut usuly düýşi Jungyň çemeleşişine laýyklykda - şekilleriň, olaryň täsiriniň we siziň hakyky durmuşyňyzda nähili orun eýeleýändiginiň üsti bilen ýorumlaýar.
