Dream Game của Ann Faraday: cách giải mã giấc mơ ai cũng làm được

Trước thập niên 1970, muốn giấc mơ của mình được xem xét nghiêm túc, bạn phải có một chiếc đi-văng, một nhà phân tâm học và nhiều năm đến gặp đều đặn. Việc làm lớn nhất của Ann Faraday là trao toàn bộ công việc này lại cho chính người nằm mơ. Là một nhà tâm lý học người Anh, từng nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và được đào tạo qua nhiều trường phái vốn đối lập nhau, bà viết hai cuốn sách về giấc mơ có sức ảnh hưởng bậc nhất từng được xuất bản cho công chúng: Dream Power và The Dream Game. Thông điệp của bà giản dị đến mức táo bạo: giấc mơ nói về chính cuộc sống của bạn, bạn đủ khả năng tự giải mã, và việc giải mã nên làm bạn thay đổi điều gì đó ngay trước bữa sáng. Năm mươi năm sau, hầu như mọi cách làm việc với giấc mơ lấy nhật ký và người nằm mơ làm trung tâm, kể cả cách mà nền tảng này xây dựng nên, đều mang ơn bà ở một mức độ nào đó.

Ann Faraday là ai?

Faraday lấy bằng tiến sĩ tại University College London với một nghiên cứu thực nghiệm về giấc mơ, làm việc trong phòng thí nghiệm với điện cực và những lần đánh thức người ngủ giữa giai đoạn REM. Vào thời đó, rất ít nhà nghiên cứu, và càng ít phụ nữ, có được cơ hội ấy. Điều khiến bà khác biệt là bước đi tiếp theo: thay vì chọn một trường phái, bà học qua tất cả, từ phân tâm học của Sigmund Freud và Carl Jung, liệu pháp thôi miên, cho đến liệu pháp Gestalt của Fritz Perls, và trở thành một tiếng nói tiên phong của phong trào tâm lý học nhân văn ở Anh. Khi Dream Power ra mắt năm 1972, cuốn sách mang theo toàn bộ vốn hiểu biết đó một cách nhẹ nhàng: khoa học được giải thích không dùng thuật ngữ khó hiểu, các lý thuyết được đặt cạnh nhau để so sánh, và chương nào cũng hướng về cùng một câu hỏi: một người bình thường thực sự có thể làm gì với giấc mơ đêm qua? The Dream Game ra đời năm 1974 như phần hướng dẫn thực hành, và hai cuốn sách đã bán được hàng triệu bản.

Giấc mơ không được giải mã cũng giống như một lá thư chưa được mở ra đọc.

The Talmud, Berakhot; a saying the dream-work movement Faraday led took as its motto

Ba cách đọc giấc mơ: nhìn ra ngoài, soi gương, nhìn vào trong

Điều hữu ích nhất bà để lại là một trình tự làm việc. Trong khi Freud tìm những ham muốn bị che giấu, còn Jung tìm các nguyên mẫu sâu thẳm, bà khăng khăng rằng hãy bắt đầu từ bề mặt và chỉ đào sâu khi bề mặt không cho bạn điều gì. Theo bà, một giấc mơ nên được thử đọc ở ba tầng, lần lượt theo thứ tự:

Thứ tự mới là điểm mấu chốt. Faraday đã tận mắt thấy các nhà phân tâm học thuộc đủ trường phái lao ngay vào những tầng sâu mà họ ưa thích, trong khi giấc mơ chỉ đang nói rằng máng xối bị rỉ nước, hoặc hôm thứ Ba bạn đã đối xử không tử tế với ai đó. Quy tắc của bà giúp người nằm mơ khỏi sa vào những cách giải thích cao siêu nhưng sai tầng, và nhân tiện cũng đưa cuốn sách giải mộng vào dĩ vãng: cùng một hình ảnh có thể rơi vào những tầng khác nhau với từng người, từng đêm, nên không cuốn sách nào với những ý nghĩa cố định đứng vững được trước đời sống giấc mơ thật.

Cách chơi Dream Game

Phương pháp của Faraday chẳng đòi hỏi gì ngoài một cuốn sổ, sự trung thực và vài phút. Quy trình thực hiện như sau:

1. Ghi lại giấc mơ ngay lập tức, trước khi cử động nhiều hoặc nói chuyện: trí nhớ về giấc mơ tan biến chỉ sau vài phút. Hãy để công cụ ghi chép ở ngay tầm tay cạnh giường.
2. Ghi chú thêm về ngày hôm đó: chuyện gì đã xảy ra, bạn lo lắng điều gì, bạn gặp ai. Faraday nhận thấy phần lớn giấc mơ nói về một hai ngày gần nhất.
3. Thử cách đọc nhìn ra ngoài trước. Có điều gì thực tế hay đúng nghĩa đen không? Một dấu hiệu sức khỏe nhỏ, một mối nguy, một cuộc hẹn, một người cần được bạn quan tâm?
4. Rồi đến soi gương. Giấc mơ có đang phản chiếu lại thái độ gần đây của chính bạn không, nhất là những thái độ không mấy đẹp đẽ?
5. Sau cùng là nhìn vào trong. Hãy cho yếu tố kỳ lạ nhất một tiếng nói: nói hoặc viết như thể bạn là nó, bằng ngôi thứ nhất, và xem nó muốn gì.
6. Kết thúc bằng một hành động. Trò chơi của Faraday chỉ thắng được ngoài đời thực: kiểm tra lại phanh xe, gọi cuộc điện thoại ấy, bỏ qua mối hiềm khích, đổi thói quen cũ. Một lần giải mã chẳng làm thay đổi điều gì thì mới chỉ làm dở dang.

Từ đi văn phòng bác sĩ đến bàn ăn trong nhà: di sản của bà

Những cuốn sách của Faraday làm với giải mã giấc mơ điều mà sách dạy nấu ăn tại gia đã làm với ẩm thực: phá vỡ thế độc quyền của giới chuyên môn. Các nhóm chia sẻ giấc mơ thập niên 70 và 80, thói quen ghi nhật ký giấc mơ cạnh giường trở thành chuyện phổ biến, và cả quan niệm có mặt trong mọi ứng dụng, mọi bài viết hiện nay (kể cả bài này) rằng người mơ mới là người có tiếng nói cuối cùng về giấc mơ của mình: tất cả đều bắt nguồn từ bà. Nền tảng nghiên cứu trong phòng thí nghiệm giúp bà luôn giữ được sự chặt chẽ. Bà là một trong những tác giả đại chúng đầu tiên khẳng định nghiên cứu giấc mơ và ý nghĩa giấc mơ phải được bàn chung một câu chuyện. Việc bà bác bỏ các biểu tượng cố định cũng đi trước khoa học hàng thập kỷ. Nếu thước đo của một người thầy là những ý tưởng từng rất táo bạo của họ nay nghe như lẽ thường, thì Faraday đã vượt qua bài kiểm tra ấy một cách trọn vẹn.

Chơi "trò chơi giấc mơ" cùng một cuốn nhật ký hiện đại

Mọi điều Faraday yêu cầu ở độc giả của bà, như ghi lại ngay lập tức, đặt bối cảnh trong ngày cạnh giấc mơ, nhìn ra quy luật sau vài tuần, đều là những gì Nhật ký của Ruya được thiết kế để làm: bạn ghi lại bằng giọng nói hoặc văn bản ngay khi thức dậy, cùng với Ghi chép ngày và các sự kiện trong cuộc sống, và những mối liên hệ mà bà từng dạy mọi người đi tìm sẽ tự hiện ra. Ba cách đọc của bà cũng sống tiếp trong các phương pháp giải mã, từ những câu hỏi thiết thực về hiện tại của phương pháp Suy nghĩ và nỗi lo cho đến tinh thần "nhập vai từng phần của giấc mơ" mà bà mang từ liệu pháp Gestalt sang. Nếu bạn khó nhớ giấc mơ, hãy bắt đầu với hướng dẫn cách nhớ giấc mơ của chúng tôi, rồi xem bản đồ đầy đủ các phương pháp giải mã để khám phá thêm những góc nhìn ngoài ba cách đọc của bà.

Toàn bộ điều Faraday dạy gói gọn trong một câu: hãy đọc lá thư ấy. Không phải với thái độ sùng bái, cũng không phải với nỗi sợ, và càng không phải qua cuốn sách giải mã của ai khác, mà đọc như cách bạn đọc một lá thư chân thành từ người hiểu bạn rõ nhất: xem tin thực tế trước, để ý nó nói gì về bạn, lắng nghe những phần trong chính mình đang cất tiếng, và rồi, vì thư nào cũng đáng được hồi âm, hãy làm điều gì đó để đáp lại.