Patricia Garfield và Creative Dreaming: Tự định hình giấc mơ của bạn
Hầu hết sách về giấc mơ dạy bạn cách đọc hiểu đêm của mình. Còn Creative Dreaming của Patricia Garfield, xuất bản năm 1974, đưa ra một ý táo bạo hơn nhiều: bạn có thể tự viết nên giấc mơ. Theo bà, giấc mơ không phải là thời tiết để mình đành chịu đựng, mà là một kỹ năng có thể luyện tập. Từ xưa đến nay, nhiều nền văn hóa và nhiều người đã học cách mời gọi đúng giấc mơ mình cần: sự can đảm trước một thử thách, lời giải cho một vấn đề, cuộc gặp lại người bạn đã mất, hay chút an ủi sau mất mát. Cuốn sách trở thành một trong những tựa sách về giấc mơ bán chạy nhất từng được in, góp phần thành lập một hiệp hội khoa học quốc tế, và đưa khái niệm ươm mơ (dream incubation) vào đời sống hiện đại. Dưới đây là câu chuyện của bà, phương pháp của bà, và một cái nhìn thẳng thắn về những điều đến nay vẫn đứng vững.
Patricia Garfield là ai?
Patricia Garfield (1934-2021) là một nhà tâm lý học người Mỹ. Bà có thể là người giữ cuốn nhật ký giấc mơ riêng liên tục lâu nhất thế giới: bắt đầu từ tuổi thiếu niên và duy trì hơn bảy thập kỷ, với hàng chục nghìn giấc mơ được tự tay ghi lại. Kho lưu trữ ấy biến bà thành một nghiên cứu dài hạn sống, và là nền tảng cho mọi tác phẩm của bà: Creative Dreaming (1974); The Healing Power of Dreams (1991), bàn về cách giấc mơ phản ánh bệnh tật và quá trình hồi phục; và The Universal Dream Key (2002), so sánh những chủ đề giấc mơ lặp lại ở mọi nền văn hóa trên trái đất. Bà là thành viên sáng lập của International Association for the Study of Dreams (Hiệp hội Quốc tế Nghiên cứu Giấc mơ) và sau đó giữ chức chủ tịch. Trong nhiều thập kỷ, bà cũng là một trong những người hướng dẫn công chúng về giấc mơ được biết đến nhiều nhất trên thế giới.
Giấc mơ là một nhà hát riêng tư, nơi có nhiều sân khấu cùng diễn một lúc.
Patricia Garfield
Ươm mơ: Mời gọi giấc mơ bạn cần
Cốt lõi của Creative Dreaming là một thực hành còn lâu đời hơn cả ngành tâm lý học: người Hy Lạp cổ đại từng ngủ trong các đền thờ Asclepius để cầu những giấc mơ chữa lành, và nền văn hóa nào cũng có cách chuẩn bị cho giấc ngủ bằng một ý định rõ ràng. Garfield đúc kết những điểm chung ấy thành một kỹ thuật mà ai cũng có thể tự làm ở nhà. Bằng chứng ủng hộ nó khá vững: các nghiên cứu hiện đại về gợi ý trước khi ngủ cho thấy một ý định được giữ rõ ràng thật sự có thể hướng nội dung giấc mơ về chủ đề đã chọn. Hiện nay, ươm mơ là công cụ quen thuộc trong nghiên cứu giấc mơ, trị liệu ác mộng và cả việc gợi mơ tỉnh. Quy trình của bà gồm:
- Chọn một ý định thật rõ ràng. Chỉ một câu hỏi, một chủ đề hoặc một người, đừng liệt kê cả danh sách dài. Điều ước mơ hồ sẽ cho ra những đêm mơ hồ.
- Gói gọn thành một câu, dùng thì hiện tại và theo hướng tích cực: "Đêm nay mình mơ về quyết định này, và mình thấy được một lối đi."
- Ngẫm dần suốt ban ngày: tranh thủ nghĩ về chủ đề ấy những lúc rảnh, đọc thêm về nó, giữ cho nó luôn có cảm xúc. Giấc mơ nuôi mình bằng những điều mà ban ngày bạn thật sự quan tâm.
- Nhắc lại câu ấy lúc tắt đèn trong khi hình dung chủ đề, và để đó là điều cuối cùng còn trong đầu khi bạn chìm vào giấc ngủ.
- Ghi lại ngay khi thức dậy, dù chỉ là vài mảnh vụn: nội dung được ươm thường đến theo lối vòng, qua những hình ảnh phải đến khi viết ra giấy mới thấy được mối liên hệ.
- Kiên trì vài đêm liền. Garfield xem ươm mơ là một kỹ năng cần thời gian làm quen, và các nghiên cứu cũng đồng ý: tỷ lệ thành công tăng dần theo luyện tập.
Giấc mơ đang nói với bạn điều gì?
Khám phá giấc mơ qua góc nhìn tâm lý học — từ các biểu tượng và nguyên mẫu theo trường phái Jung đến những suy nghĩ, lo toan thường ngày của bạn.
The Universal Dream Key: Mười hai chủ đề cả thế giới đều mơ thấy
Khi so sánh các giấc mơ được kể lại ở nhiều nền văn hóa, Garfield đã lập danh mục những chủ đề xuất hiện ở bất cứ nơi nào con người đi ngủ, phần lớn mang màu sắc lo âu và đều rất cổ xưa. Dưới đây là một số chủ đề phổ quát trong danh mục của bà:
| Chủ đề | Điểm chung ở mọi nơi |
|---|---|
| Bị rượt đuổi hoặc bị tấn công | Giấc mơ phổ biến nhất trên đời: bộ não diễn tập cách đối phó nguy hiểm, chỉ khác bối cảnh theo từng nơi |
| Rơi từ trên cao | Cảm giác mất chỗ dựa hoặc mất kiểm soát, cơ thể cảm nhận được trước khi câu chuyện kịp hiện ra |
| Rụng răng | Chuyện ngoại hình, tuổi tác và cảm giác bất lực, ở châu lục nào người ta cũng từng mơ thấy |
| Bay | Giấc mơ tích cực nhất trong những giấc mơ phổ biến: tự do, làm chủ và niềm vui, cũng là cánh cửa quen thuộc dẫn đến mơ tỉnh |
| Khỏa thân nơi đông người | Cảm giác bị phơi bày và dễ tổn thương, khi thì buồn cười, khi thì xấu hổ không còn chỗ giấu mặt, tùy vào nỗi ngượng hiện tại của người mơ |
| Đi thi mà chưa chuẩn bị gì | Cảm giác bị thử thách và thấy mình chưa đủ giỏi, dù kỳ thi thật đã qua cả chục năm |
| Khám phá những căn phòng mới | Con người bạn rộng lớn hơn những gì bạn tưởng: một giấc mơ phổ biến hiếm hoi mang lại niềm vui |
Ý của bà có hai mặt: các chủ đề thì phổ biến, nhưng thông điệp bên trong lại rất riêng, gắn với điều đang rượt đuổi, thử thách hoặc phơi bày bạn trong cuộc sống lúc này. Nếu giấc mơ rụng răng là "vị khách quen" của bạn, bài viết về mơ thấy rụng răng sẽ phân tích riêng chủ đề này, từ góc độ khoa học đến các quan niệm truyền thống.
Di sản của Garfield và câu hỏi về người Senoi
Cần nói thẳng một điều về cuốn sách năm 1974. Chương lãng mạn nhất của sách mô tả người Senoi ở Malaya như một cộng đồng bậc thầy điều khiển giấc mơ, nơi thói quen kể lại giấc mơ mỗi sáng đã tạo nên sự hòa thuận đáng kinh ngạc. Garfield tiếp nhận câu chuyện này từ các tác giả đi trước, và về sau các nghiên cứu nhân học cho thấy phần lớn đó chỉ là một huyền thoại do người phương Tây dựng lên. Điều chỉnh này là cần thiết, nhưng nó không làm mất đi đóng góp thật sự của bà, vì các kỹ thuật chưa bao giờ phụ thuộc vào huyền thoại ấy: ý định có thể định hình giấc mơ, đối mặt với nhân vật trong ác mộng hiệu quả hơn bỏ chạy, chia sẻ giấc mơ giúp gắn kết hơn, và một cuốn nhật ký giấc mơ viết đều đặn sẽ sinh lãi như tiền gửi dài hạn. Các nghiên cứu hiện đại về ươm mầm giấc mơ, mơ tỉnh và liệu pháp diễn tập hình ảnh đã chứng minh phần cốt lõi thực hành của bà là đúng. Bên cạnh các cuốn sách, việc bà đồng sáng lập International Association for the Study of Dreams (Hiệp hội Nghiên cứu Giấc mơ Quốc tế) đã mang lại cho lĩnh vực này một mái nhà chung lâu dài, và hàng chục năm giảng dạy của bà đã đưa cuốn nhật ký giấc mơ vào đời sống của nhiều gia đình. Hiếm ai làm được nhiều hơn bà để thuyết phục công chúng rằng mơ là một kỹ năng có thể rèn luyện.
Thực hành Creative Dreaming cùng Ruya
Cuốn nhật ký giấc mơ suốt bảy mươi năm của Garfield là lập luận thuyết phục nhất từ trước đến nay cho việc ghi lại giấc mơ, và Ruya mang đến cho bạn phiên bản hiện đại của nó: ghi lại bằng giọng nói hoặc văn bản ngay khi vừa thức dậy, ghi ý định ươm mầm giấc mơ vào Nhật ký từ tối hôm trước, cùng kho lưu trữ giúp bạn nhận ra, như bà từng nhận ra, đâu là những chủ đề của riêng mình và chúng thay đổi ra sao theo thời gian. Nếu phần điều khiển giấc mơ trong công trình của bà khiến bạn tò mò, bước tiếp theo tự nhiên là mơ tỉnh: hướng dẫn mơ tỉnh của chúng tôi tiếp nối đúng nơi Creative Dreaming chỉ hướng, còn các phương pháp giải mã sẽ giúp bạn vào những buổi sáng giấc mơ mình mời gọi đã đến nhưng lại nói toàn điều khó hiểu.
Canh bạc của Garfield, được bà theo đuổi mỗi đêm suốt bảy mươi năm, là người mơ không phải khán giả ngồi xem. Hãy xin giấc mơ mình cần, đối mặt với điều đang rượt đuổi mình, và ghi lại những gì mình nhận được. Bà dạy rằng màn đêm luôn đi đến gặp bạn giữa đường, nhưng chỉ với những ai đến nơi với ý định trong lòng và cây bút trong tay.
Patricia Garfield: những câu hỏi thường gặp
Patricia Garfield là ai?
Creative Dreaming nói về điều gì?
Ươm mơ (dream incubation) là gì và có hiệu quả không?
Bạn có thật sự điều khiển được giấc mơ không?
The Universal Dream Key là gì?
Tranh cãi về người Senoi là gì?
Làm sao để bắt đầu luyện tập như bà ấy?
Bài viết này có hữu ích không?
