Gaýtalanyp görülýän düýşler: Näme üçin bolýar we olary nädip bes etmeli
Şol bir geçelge. Taýýarlanmadyk şol bir synag. Şol bir adam, şol bir tolkun, şol bir ýykylmak. Gaýtalanyp görülýän düýş adamy aýratyn biynjalyk edýär, sebäbi ol adaty düýşden has köp, edil her gije seni yzyna çagyrýan duşuşyk ýaly duýulýar. Käwagt bu ýagdaý ýyllap dowam edýär. Bu gollanmada gözlegleriň düýşleriň näme üçin gaýtalanýandygy barada aýdýanlary, psihologiýada hem-de ruhy we dini däplerde munuň nähili düşündirilýändigi, iň köp duş gelýän temalar we iň esasysy, gaýtalanýan düýş köplenç heniz tamamlanmadyk bir meseläni görkezýändigi üçin, onuň tamamlanmagyna nähili kömek edip boljakdygy beýan edilýär.
Haýsy düýş gaýtalanyp görülýän düýş hasaplanýar
Gözlegçiler gaýtalanmagyň iki görnüşini tapawutlandyrýarlar. Hakyky gaýtalanyp görülýän düýş şol bir wakany käte hiç hili üýtgewsiz, hepdeläp ýa-da hatda onlarça ýyllap gaýtalaýar. Gaýtalanýan tema bolsa şol bir ýagdaýa dolanýar - yzarlanmak, azaşmak ýa-da taýyn bolmazlyk ýaly, ýöne her gezek jikme-jiklikleri üýtgeýär. Bu iki görnüş hem örän giňden ýaýrandyr. Uly ýaşly adamlaryň köpüsi durmuşynyň haýsydyr bir döwründe şeýle düýşi görenini aýdýar, käbirleri bolsa çagalykda başlanan düýşi ýyllarboýy görmegini dowam etdirýär. Esasy many gaýtalanmagyň özündedir. Adaty düýşler köplenç geçen günüň wakalaryndan täsir alýar, emma birnäçe aýlap üýtgemän galýan düýş gündelik wakalardan has çuň bir zat bilen bagly bolýar.
Düýşler näme üçin gaýtalanýar: Ylym näme diýýär
Otuz ýyl bäri gaýtalanyp görülýän düýşleri öwrenen düýş gözlegçisi Antonio Zadra yzygiderli bir kanunalaýyklygy ýüze çykardy: şeýle düýşler köplenç çözülmedik dartgynlylyk bilen baglanyşykly bolýar. Şeýle düýşleri görýän adamlaryň ruhy abadançylyk derejesi beýle düýş görmeýänlerden pes bolýar. Iň gyzykly tarapy bolsa, köp ýyllap dowam eden gaýtalanýan düýş ahyrsoňy bes edilende, adamlaryň umumy ýagdaýy hem gowulaşýar. Edil bir meselä birikdirilen duýduryş çyrasy ýaly, mesele dowam edýänçä ol ýanyp durýar, mesele çözülende ýa-da ähmiýetini ýitirende bolsa öçýär.
Beýleki möhüm netije bolsa, aňyň meseläni çözmegiň ýerine näme üçin ony gaýtadan-gaýtadan synaýandygydyr. Gaýtalanyp görülýän 212 düýş boýunça geçirilen gözlegde olaryň üçden ikisinde howp bar bolup, ol köplenç düýşi görýäne gönükdirilipdir. Şeýle ýagdaýlarda adam adatça özüni goramaga gönükdirilen, durmuşa laýyk hereket edýär. Bu düýşleriň howpy simulýasiýa etmek nazaryýetine laýyk gelýär: uklap ýatan beýni howpsuzlyk boýunça türgenleşik geçirýär we häzirki aladaň bilen bagly ýagdaýy gaýtadan işläp çykýar. Şeýle düşündirişe görä, gaýtalanyp görülýän düýş heniz aradan aýrylmadyk alada sebäpli yzygiderli gaýtalanýan türgenleşikdir.
Düýşüň faraona iki gezek görkezilmeginiň sebäbi, bu işiň Hudaý tarapyndan berk kesgitlenendigidir.
Genesis 41:32, Joseph interpreting Pharaoh's doubled dream (NIV)
Psihologiýa boýunça gaýtalanyp görülýän düýş nämäni aňladýar
Psihologiýa nukdaýnazaryndan seredilende, gaýtalanyp görülýän düýşi iň dogry dowam edip duran bir sorag hökmünde kabul etmek bolar. Durmuşyňyzda bir dawa, gorky, karar ýa-da ruhy ýara heniz çözgüdini tapmandyr, şonuň üçin düýş şol bir şekilleri ulanyp, şol soragy her gezek gaýtadan ýatladýar. Şol sebäpli şeýle düýşler dartgynly döwürlerde güýçlenýär, rahat döwürlerde bolsa seýrekleşýär. Çagalykda görlen düýş onlarça ýyldan soň durmuş şol öňki ýagdaýa meňzeş bolanda täzeden dolanyp biler. Mesele çözülende bolsa düýş köplenç öz-özünden bes bolýar. Geçelge, tolkun ýa-da taýyn däl synag ýaly şekiller siziň aňyňyz üçin belli bir duýgyny aňladýan şahsy nyşanlardyr.
Bu ýerde möhüm tapawut bar. Ýakymsyz bolsa-da adaty gaýtalanyp görülýän düýşler, mysal üçin gijä galmak ýa-da azaşmak, diňe bir duýduryş bolup biler. Emma hakykatda başdan geçirilen agyr şikesli wakany gaýtadan görkezýän gaýtalanýan elhenç düýş başga hadysadyr. Ol şikesiň täsiriniň dowam edýändigini görkezýär we bejergä, aýratyn-da şekilleri gaýtadan türgenleşdirmek bejergisine (imagery rehearsal therapy) gowy jogap berýär. Eger gaýtalanýan düýşüňiz başyňyzdan geçen hakyky wakany gaýtadan görkezýän bolsa, indiki dogry ädim düýş sözlügine däl-de, hünärmene ýüz tutmakdyr.
Düýşüňiz size näme diýýär?
Düýşüňizi psihologik nukdaýnazardan öwreniň — Ýungyň nyşanlaryndan we arhetiplerinden başlap, gündelik pikirleriňize we aladalaryňyza çenli.
Gaýtalanýan düýşlere ruhy nukdaýnazardan serediş: Eşidilýänçä gaýtalanýan habar
Köp ruhy däpler bir ýönekeý meňzetmede birleşýär: gapyny kakmak. Möhüm habar bir gezek aýdylmaýar, gapy açylýança gaýtalanyp durýar. Şeýle düşündirişe görä, gaýtalanýan düýş näme bolsa-da - ýol görkezme, alamat ýa-da adamyň çuň içki dünýäsi - şonuň dowamly gaýtalanýan görnüşidir. Onuň gaýtalanmagy näsazlygy däl-de, ähmiýetini görkezýär. Şeýle ýagdaýda berilýän maslahat hem ýönekeýdir: düýşden gaçmaň, oňa ýüzleniň. Ony ýazyp alyň, üstünde oýlanyň, nämä yşarat edýändigini soraň we hatda kiçijik hem bolsa bir üýtgeşiklik bilen jogap beriň. Dürli däplerde adamlaryň aýdýan netijesi alymlaryň gözleglerinde hem gabat gelýär: habar kabul edilenden soň, gapyny kakmak bes edýär.
Yslamda gaýtalanýan düýşler
Yslamda düýş ýorgudy düýşleriň üç görnüşe bölünmegine esaslanyp, gaýtalanmagy aýratyn manyda düşündirýär. Gaýtalanýan dogry düýş (ru'ýa) adatça habaryň nygtalýandygyny we tassyklanýandygyny aňladýar. Munuň mysaly hökmünde Kurhanda we Mukaddes Kitapdaky Ýusup pygamberiň goşa düýşi ýorgutmagy görkezilýär: meseläniň çözgüdi kesgitlenendir we ýakyndyr. Şonuň üçin klassyky alymlar gaýtalanýan gowy düýşi bir gezek görülýän düýşden has ähmiýetli hasaplapdyrlar. Oňa üns bermek, düşnüksiz bolsa bolsa akylly we syr saklap bilýän adamdan maslahat soramak maslahat berilýär.
Gaýtalanýan erbet düýş bolsa düýbünden başgaça düşündirilýär: ol has güýçli habar däl-de, Şeýtanyň gaýtalanyp biynjalyk etmegidir. Şeýle ýagdaýda Sünnetde maslahat berilýän çäre gaýtalansa-da üýtgemeýär. Allaha sygynyň, beýleki gapdala öwrüliň, düýşi hiç kime gürrüň bermäň we ony ýorum etmäň. Däbe görä, erbet düýşi gaýtalap gürrüň bermek oňa güýç berýär, oňa üns bermezlik we doga etmek bolsa onuň täsirini ýok edýär. Her niçik bolsa-da, bu däp bilen ylmy gözlegler bir pikirde gabat gelýär: gaýtalanýan düýşe dogry görnüşde çynlakaý çemeleşmeli.
Mukaddes Kitapda gaýtalanýan düýşler
Mukaddes Kitapda gaýtalanýan düýşiň iň gadymy ýazga alnan ýorgudy bar. Fyrown bir gijede iki gezek düýş görýär - ýedi sygyr we ýedi bugdaý başagy. Ýusup pygamber düýşüň gaýtalanmagyny şeýle düşündirýär: bu iş berk kesgitlenendir we tiz wagtda bolar (Gelip çykyş 41:32). Elihu hem Eýýuba gaýtalanma barada şeýle diýýär: "Çünki Hudaý gürleýär, bir gezek, soň ýene başga bir usul bilen, emma adamlar muny duýmaýar" (Eýýup 33:14). Ol düýşleri Hudaýyň adamlara ýüzlenýän ýollarynyň biri hökmünde görkezýär. Mukaddes Kitapdaky düşünjä görä, gaýtalanmak ilkinji gezek gulak asmadyk adama habaryň ýetmeginiň ýoludyr.
Hristian ýorgutçylary her gaýtalanýan düýşi göni Hudaýdan gelen habar diýip kabul etmeýärler. Muňa derek birnäçe ölçeg ulanýarlar: ol Mukaddes Kitap bilen gabat gelýärmi, adamda parahatçylyk we gowy miwe döredýärmi, doga edilenden soň hem manysyny saklaýarmy? Yzygiderli bir bagyşlanmadyk öýkäni ýa-da kabul edilmedik karary görkezýän gaýtalanýan düýş köplenç wyždanyň öz işini edýändigi hökmünde düşündirilýär. Diňe gorky döredýän düýş bolsa doga arkaly Hudaýa tabşyrylýar, eger ol hakyky şikesli wakany gaýtadan ýatladýan bolsa, iman bilen hünärmeniň kömeginiň biri-birine garşy däldigi kabul edilip, maslahatça hem ýüz tutulýar.
Iň köp gabat gelýän gaýtalanýan düýşler
| Gaýtalanýan tema | Köplenç haçan gaýtalanýar | Yzygiderli berýän sowaly |
|---|---|---|
| Yzyňdan kowulmak | Bir garşydurmadan, karardan ýa-da duýgudan gaça durýanyňyzda | Gaçmagy bes etsem näme bolar? |
| Dişleriň düşmegi | Üýtgeşiklik, ýitgi ýa-da gijelerine äňi gysmak | Näme gowşaýar we bu hakykatdanam azy dişlerimmi? |
| Ýykylmak | Goldaw durnuksyz ýaly duýulýar: iş, meýilnama ýa-da adam | Men nirede özümi indi goldanylýan ýaly duýamok? |
| Synaga ýa-da çykyşa taýyn däl bolmak | Özüňizi synalýan ýa-da bahalandyrylýan ýaly duýýarsyňyz ýa-da köp ýyl ozal tamamlanmadyk bir iş galypdyr | Maňa kim baha berýär we men bu synaga asla razy boldummy? |
| Giç galmak ýa-da otlyny ýa-da uçary ýetişdirip bilmezlik | Wagtyň gysylmagy ýa-da bir mümkinçiligi elden gidirmek gorkusy | Men nämäni sypdyrýandygyma ynanýaryn? |
| Öň üns bermedik otaglary bolan öý | Ösüş döwri: täze başarnyklar ýa-da ünsden düşen taraplaryňyz | Meniň haýsy tarapym boş dur? |
| Uly tolkun ýa-da sil | Duýgular olary özleşdirişiňizden has çalt güýçlenýär | Men nämäni saklap ýörün we kim üçin? |
| Çagalyk döwrüniň ýerine ýa-da adamyna dolanmak | Şu günki ýagdaý geçmişdäki bir zady ýatladýar | Şol ýer maňa häzir gerek bolan näme zady öwretdi? |
Gaýtalanýan düýşi nädip bes etmeli
Gaýtalanýan düýş gapyny kakmagy bes etdirmegiň ýoly ýaly bes bolýar: gapyny açyp jogap bereniňizde. Ylmy barlaglar bilen dürli däpler hem birmeňzeş yzygiderliligi görkezýär.
- Yzyny yzarlaň. Her gezek bolan düýşi Žurnalyňyzda senesi we şol hepde durmuşyňyzda bolup geçen wakalar bilen bilelikde ýazga alyň. Gaýtalanýan düýşleriň özüne mahsus sebäpleri bolýar we adatça bir aýlyk ýazgylar olary ýüze çykarýar.
- Wakany däl-de, duýgyny atlandyryň. Kowulmak, giç galmak, taýyn bolmazlyk we ýykylmak dürli görnüşler bolup biler, ýöne olaryň düýbünde köplenç gaça durmak, basyş ýa-da goldawyň ýitmegi ýaly duýgular ýatyr. Hakyky meseläni görkezýän hem şol duýgudyr.
- Baglanyşykly meseläni, iň bolmanda bölekleýin çözmäge synanyşyň. Barlaglar bu ýerde umyt berýär: mesele öňe süýşdükçe düýş hem köplenç gaýtalamagyny bes edýär we onuň ýitmegi sagalýanyňyzyň alamaty bolup biler.
- Oýananyňyzdan soň düýşi täzeden ýazyň. Imagery rehearsal (göz öňünde gaýtadan türgenleşdirmek) usuly - düýşi ýazyp almak, soňuny üýtgetmek we täze görnüşini birnäçe hepde gaýtalap göz öňüne getirmek - gaýtalanýan erbet düýşler üçin iň netijelidigi subut edilen usullaryň biridir.
- Gijeki täsirleri azaldyň: kadaly uky, giç wagtda alkogoly we kofeini az ulanmak, ýatmazdan öň has rahatlaşmak. Gaýtalanýan düýşler uky bozulan wagty köplenç güýçlenýär.
- Şikesli wakalaryň gaýtalanýan düýşleri üçin hünärmen kömegini alyň. Hakyky bir wakany hepdede birnäçe gezek gaýtadan görkezýän düýş bejerilip bolýar we muny ýeke özüňiz çözmeli dälsiňiz.
Gaýtalanýan düýşleri Žurnalyňyz ýüze çykarsyn
Gaýtalanýan düýşler bilen işleşmegiň iň kyn tarapy olaryň gaýtalanýandygyny duýmakdyr. Birmeňzeş düýş köplenç özüni açyk görkezmeýär, diňe ownuk jikme-jiklikleri üýtgeýär. Adamyň ýady bolsa mart aýyndaky düýşi awgust aýyndakysy bilen deňeşdirmäge hemişe ukyply däl. Şeýle ýagdaýda Žurnal peýdalydyr, Ruya bolsa muny awtomatiki edýär: täze ýazgyny öň ýazga alan düýşleriňiz bilen deňeşdirýär we meňzeşligi tapsa, gaýtalanýan nagşy görkezýär. Şeýlelikde, koridor, tolkun ýa-da synag temasy otuzynjy gezek däl-de, üçünji gezek ýüze çykanda hem tanalýar. Seneleri bilen bilelikde ähli ýazgylary bir ýerde görmek köplenç oýalykdaky sebäbi aýdyň görkezýär.
Gaýtalanýan düýş näsazlyk hem däl, nälet hem däl. Ylmy barlaglar, ruhy däpler we dini çeşmeler bir zady görkezýär: ol sebäpsiz gaýtalanma däl, jogabyna garaşýan soragdyr. Ony Ruya-nyň mugt Žurnalyna ýazyp saklaň, programma gaýtalanýan nagşy anyklasyn, jogabyny gözlemäge taýýar bolanyňyzda bolsa, özüňize laýyk ýorgut usulyny saýlap, düýşüňiziň köp wagt bäri gaýtalap gelýän manysyny açyň.
