Mơ thấy người yêu cũ: ý nghĩa và vì sao họ cứ quay lại trong giấc mơ

Đã nhiều năm bạn không nói chuyện với họ. Cuộc sống của bạn đang vui, hoặc ít nhất cũng ổn định, thế rồi một đêm họ xuất hiện: cười nói trong căn bếp không còn là của bạn, lặng lẽ đi ngang qua mà không nói một lời, hoặc xin bạn quay lại. Tỉnh dậy, bạn thấy bồn chồn, có thể áy náy, có thể buồn, và cả buổi sáng cứ băn khoăn không biết giấc mơ này có ý nghĩa gì. Mơ thấy người yêu cũ là một trong những giấc mơ phổ biến nhất, và cũng hay bị hiểu sai nhất. Bài viết này sẽ cùng bạn xem nghiên cứu về giấc ngủ thực sự tìm thấy điều gì, tâm lý học nhìn giấc mơ này ra sao, các truyền thống tâm linh, Hồi giáo và Kinh Thánh giải thích thế nào, những kiểu mơ quen thuộc thường mang ý nghĩa gì, và nên làm gì khi cùng một người cũ cứ xuất hiện hết đêm này đến đêm khác.

Nghiên cứu nói gì về mơ thấy người yêu cũ

Các nhà nghiên cứu giấc mơ thường dựa vào một ý tưởng đơn giản gọi là giả thuyết liên tục (continuity hypothesis): giấc mơ có xu hướng phản ánh những con người và mối bận tâm trong đời sống thường ngày của chúng ta. Người yêu cũ khớp với ý tưởng này rất rõ. Trong một nghiên cứu nhật ký gồm 1.612 giấc mơ của 425 sinh viên, nhà nghiên cứu giấc ngủ Michael Schredl cùng Lisa Wood nhận thấy người yêu hiện tại xuất hiện nhiều hơn hẳn người cũ, nhưng người cũ vẫn thường xuyên có mặt, khoảng một trong mười hai giấc mơ. Sắc thái cảm xúc khá lẫn lộn: tương tác với người cũ thường tiêu cực hơn so với người yêu hiện tại, nhưng giấc mơ về người cũ cũng có nhiều sự thân thiện và cảm xúc tích cực hơn, vì giấc mơ về người yêu hiện tại phần lớn rất bình thường, kiểu cùng nhau đi làm một việc vặt chứ chẳng có kịch tính gì.

Một khảo sát trực tuyến lớn hơn của cùng nhóm nghiên cứu, với 1.695 người trưởng thành, cho thấy giấc mơ về người cũ vẫn khá thường gặp dù đã chia tay nhiều năm, và nhìn chung kém dễ chịu hơn giấc mơ về người yêu hiện tại. Tuy nhiên, bằng chứng đáng chú ý nhất đến từ Rosalind Cartwright, người đã dành nhiều thập kỷ nghiên cứu giấc mơ của những người đang trải qua ly hôn. Trong nghiên cứu năm 1991 của bà, những người mơ thấy vợ/chồng cũ ngay từ giai đoạn đầu sau chia tay thì một năm sau thích nghi tốt hơn những người không mơ thấy. Trong một nghiên cứu năm 2006 do bà dẫn dắt, mức độ lo nghĩ về người cũ ban ngày dự đoán được tần suất người đó xuất hiện trong giấc mơ, còn những người đang hồi phục sau trầm cảm thì có giấc mơ mà người cũ được lồng vào một câu chuyện cảm xúc đã được hóa giải nhiều hơn. Kết luận của Cartwright là tâm trí khi mơ xử lý mất mát giống như một nhà trị liệu: nó quay lại với cảm xúc ấy cho đến khi cảm xúc không còn nặng nề nữa.

Từ đây có hai điều cần nhớ. Thứ nhất, mơ thấy người yêu cũ không có nghĩa là bạn thầm muốn quay lại với họ. Đó chỉ là cách bình thường để bộ não sắp xếp một mối quan hệ quan trọng, và nó làm việc đó theo nhịp riêng của nó. Thứ hai, giấc mơ cũng không phải thứ tiếng ồn vô hại. Dylan Selterman cùng các cộng sự theo dõi các cặp đôi trong hai tuần và thấy rằng nội dung người ta mơ về bạn đời, chẳng hạn ghen tuông hay cãi nhau, dự đoán được việc hôm sau họ xung đột nhiều hơn và gần gũi ít hơn. Giấc mơ có thể lan sang cả buổi sáng. Vì vậy, hiểu giấc mơ của mình đang chỉ về điều gì sẽ giúp ích cho bạn.

Giấc mơ này thường nói về điều gì

Trong phần lớn các giấc mơ về người cũ, người đó thật ra không phải chủ đề chính. Họ chỉ là biểu tượng sống động nhất mà trí nhớ của bạn có để đại diện cho một cảm xúc, một bài học hoặc một giai đoạn trong đời. Dưới đây là những cách lý giải mà các nhà tâm lý học hay dùng nhất.

• Chuyện còn dang dở. Một cuộc chia tay kết thúc mà không có lần nói chuyện cuối, một lời xin lỗi chưa được nói hay chưa được nhận, một câu hỏi chưa có lời đáp. Giấc mơ cứ dựng lại cảnh đó vì câu chuyện vẫn chưa có hồi kết.
• Mối quan hệ hiện tại đang được đem ra so sánh. Khi một mối quan hệ mới gặp phải vấn đề quen thuộc, tâm trí lục lại lần gần nhất bạn có cảm giác này. Người cũ xuất hiện như một mốc so sánh chứ không phải một lựa chọn.
• Một phần con người bạn. Theo cách hiểu của Carl Jung, hình bóng người yêu trong giấc mơ thường mang những nét thuộc về thế giới nội tâm của chính người mơ, điều ông gọi là anima và animus. Người cũ có thể đại diện cho sự tự nhiên, sự tự tin hay sự dịu dàng mà bạn từng có ở giai đoạn đó, hoặc phẩm chất mà bạn đã phóng chiếu lên họ và giờ cần tìm lại ở chính mình.
• Một quãng đời của bạn. Người yêu cũ từ thời hai mươi mấy tuổi có thể là cách nói tắt cho cảm giác được sống lại tuổi hai mươi hai: ít trách nhiệm hơn, ở một thành phố khác, là một phiên bản của bạn thấy tự do hơn. Giấc mơ nói về quãng đời đó, không phải về con người đó.
• Căng thẳng đánh thức lại sự gắn bó cũ. John Bowlby cho thấy con người vốn có xu hướng tìm đến những người từng là chỗ dựa khi cảm thấy bị đe dọa. Khi áp lực, cô đơn hay ốm đau, tâm trí tìm về một nguồn an ủi cũ, kể cả khi nguồn đó từng không tốt cho bạn.
• Một tác nhân bạn không để ý. Một bài hát, một người bạn chung, một ngày kỷ niệm, một tấm ảnh bất ngờ hiện lên trong điện thoại. Freud gọi đây là tàn dư ban ngày (day residue): giấc mơ được dựng từ những mảnh vụn của ngày hôm trước, và người cũ là một nhân vật có sẵn, gắn với rất nhiều cảm xúc.

Freud còn cho rằng có những giấc mơ về người cũ đơn giản là sự thỏa mãn ước muốn, và đôi khi điều đó đúng. Nhưng một ước muốn trong giấc mơ không phải là một mệnh lệnh. Nó chỉ cho bạn biết bạn đang nhớ điều gì, và điều bạn nhớ thường là một cảm giác chứ không phải một con người. Việc xác định cách hiểu nào hợp với mình chính là điều mà những phương pháp như giải mã giấc mơ theo Jung hay liệu pháp tự sự được xây dựng để giúp bạn làm.

Những kiểu giấc mơ mơ thấy người yêu cũ thường gặp và ý nghĩa của chúng

Chi tiết trong giấc mơ quan trọng hơn việc người yêu cũ xuất hiện. Mỗi kiểu mơ dưới đây gợi ra một câu hỏi riêng cho bạn, và không kiểu nào là điềm báo cả.

Ý nghĩa tâm linh khi mơ thấy người yêu cũ

Cách hiểu tâm linh mà nhiều người tìm kiếm nhất, nhất là sau khi mơ thấy người yêu cũ đã không còn liên lạc, là ý niệm về một mối dây chưa dứt. Nhiều truyền thống có cách nói tương tự: nghiệp duyên chưa hết, sợi dây năng lượng, hay một sợi chỉ chú ý vẫn hướng về người đã rời khỏi cuộc đời bạn. Theo cách hiểu này, giấc mơ không phải thông điệp từ người yêu cũ và cũng không phải dấu hiệu để bạn liên lạc lại. Nó chỉ báo rằng một phần năng lượng của bạn vẫn còn mắc kẹt trong quá khứ, và là lời mời bạn thu nó về.

Các nhà tâm linh thường đồng ý với nhau ở phần thực hành. Giấc mơ đòi hỏi sự buông bỏ chứ không phải tái hợp: một sự tha thứ bạn có thể tự trao đi, lòng biết ơn với những gì mối quan hệ ấy đã dạy bạn, và quyết tâm rõ ràng để khép lại chương cũ. Có người đánh dấu bằng một nghi thức nhỏ, như viết một lá thư không bao giờ gửi, hay đi dạo và nói lời tạm biệt thành tiếng. Nếu những giấc mơ mang theo cảm giác bình yên, nhiều người cho rằng sợi dây ấy cuối cùng cũng đang lỏng ra. Nếu chúng mang theo nỗi bất an, họ xem đó là bài học từ mối quan hệ kia mà bạn chưa học xong, thường liên quan đến ranh giới cá nhân hoặc lòng tự trọng. Dù thế nào, giấc mơ cũng đang chỉ về phía bạn, và đó cũng chính là nơi có sức mạnh để thay đổi mọi thứ.

Giải mã giấc mơ thấy người yêu cũ theo Hồi giáo

Giải mã giấc mơ theo Hồi giáo bắt đầu bằng việc xác định đó là loại giấc mơ nào. Nhà tiên tri Muhammad (cầu xin Allah ban bình an cho Người) dạy rằng giấc mơ có ba loại: giấc mơ chân thật đến từ Allah, giấc mơ gây phiền muộn đến từ Shaytan (quỷ Satan), và giấc mơ đến từ những điều một người suy nghĩ và trăn trở suốt ngày. Phần lớn các giấc mơ về người yêu cũ thuộc loại thứ ba. Chúng sinh ra từ ký ức, nỗi nhớ, sự nuối tiếc hoặc lo lắng, và không mang chỉ dẫn nào của Allah về người đó.

Giấc mơ có ba loại: giấc mơ tốt lành là tin vui từ Allah, giấc mơ từ Shaytan khiến người ta phiền muộn, và giấc mơ đến từ những điều một người đang nghĩ tới.

Hadith narrated by Abu Hurairah, Sahih Muslim (paraphrased)

Các sách giải mộng cổ điển được cho là của Ibn Sirin không có mục nào nói về người yêu cũ theo cách hiểu ngày nay, nhưng các sách này giải mã hôn nhân và ly hôn như những biểu tượng. Ly hôn trong giấc mơ được xem là sự mất mát hoặc chia lìa với một điều gì đó trong cuộc sống của người mơ. Việc vợ/chồng cũ quay lại, theo một số nhà giải mộng, là dấu hiệu một hoàn cảnh cũ, một thói quen hay một bổn phận cũ đang trở lại. Theo cách nhìn này, mơ thấy người yêu cũ có thể chỉ ra điều gì đó từ giai đoạn ấy của bạn vẫn còn dang dở, hoặc một tình huống hiện tại có nét giống với chuyện cũ. Các nhà giải mộng cũng nhấn mạnh bối cảnh: tình trạng hiện tại của người mơ, những gì được nói và cảm nhận trong giấc mơ, và giấc mơ để lại cảm giác bình yên hay bất an.

Lời khuyên tiếp theo thì các học giả khá thống nhất. Một giấc mơ không bao giờ là lý do để liên lạc với người yêu cũ, nối lại cuộc hôn nhân đã kết thúc vì những lý do chính đáng, hay đưa ra bất kỳ quyết định nào. Quyết định cần được đưa ra khi tỉnh táo, sau khi suy nghĩ kỹ, hỏi ý kiến người đáng tin và làm istikhara. Istikhara là cầu xin Allah chỉ dẫn cho một lựa chọn, không phải cách để hỏi xem người yêu cũ có phải là duyên phận của mình hay không. Nếu giấc mơ khiến bạn khó chịu, Sunnah dạy ta cầu xin Allah che chở khỏi điều xấu của nó, trở mình sang bên kia và không kể cho người khác nghe. Nếu đó là giấc mơ dễ chịu, hãy tạ ơn Allah và chỉ chia sẻ với người bạn tin tưởng. Còn nếu giấc mơ cứ lặp lại, hãy xem đó là lời nhắc bạn nên giải quyết cảm xúc mà nó mang theo, bằng cách cầu nguyện, tự soi xét lòng mình một cách thành thật hoặc trò chuyện với một người từng trải.

Góc nhìn Kinh Thánh và Cơ Đốc giáo

Kinh Thánh coi trọng giấc mơ, từ Giô-sép đến các nhà đạo sĩ phương Đông, nhưng cũng nói thẳng rằng phần lớn giấc mơ đến từ một cái đầu đầy bận rộn: "Hễ lắm công việc thì sanh chiêm bao" (Truyền đạo 5:3). Các tín hữu thường xếp giấc mơ về người yêu cũ vào loại này. Đó là tâm hồn đang xử lý điều gì đó, chứ không phải lời Chúa nói về một người cụ thể. Kinh Thánh không có câu nào nhắc đến người yêu cũ, nên người có đức tin dựa vào những lời khuyên rộng hơn của Kinh Thánh về quá khứ.

Đừng nhớ lại những sự đã qua, cũng đừng ghi nhớ những sự thuở xưa. Nầy, ta sẽ làm một việc mới, nó sẽ hiện ra ngay; các ngươi há chẳng biết sao?

Isaiah 43:18-19 (New International Version)

Sứ đồ Phao-lô viết về việc "quên lửng sự ở đđằng sau, mà bươn theo sự ở đàng trước" (Phi-líp 3:13), còn sách Châm ngôn khuyên người đọc hãy giữ lòng mình hơn hết, "vì từ nó mà ra các nguồn của sự sống" (Châm ngôn 4:23). Đặt cạnh nhau, cách đón nhận của người Cơ Đốc khi cứ mơ thấy người yêu cũ không phải là đi giải mã giấc mơ, mà là cầu nguyện về nó: tha thứ nơi cần tha thứ, xin được chữa lành nơi vẫn còn vết thương, và cẩn trọng với việc mở lại cánh cửa đã đóng vì những lý do chính đáng. Các mục sư cũng thường nhắc rằng nếu mối quan hệ cũ từng gây tổn thương, một giấc mơ dịu dàng về nó không có nghĩa là Chúa muốn bạn quay lại. Sự dịu dàng trong giấc mơ chỉ là ký ức đang làm việc của nó.

Khi cứ mơ thấy người yêu cũ lặp đi lặp lại

Một giấc mơ thoáng qua về người yêu cũ thì bạn không cần làm gì cả. Nhưng nếu nó lặp lại nhiều lần thì khác. Cũng như các giấc mơ lặp lại khác, chúng thường dừng khi vấn đề ngoài đời mà chúng đại diện được giải quyết. Các bước dưới đây thường hiệu quả nếu làm theo thứ tự.

1. Ghi lại ngay sáng hôm đó. Ghi xem người yêu cũ đã làm gì, bạn cảm thấy thế nào trong giấc mơ và lúc thức dậy. Sau ba bốn lần ghi, bạn thường sẽ thấy một quy luật hiện ra: cùng một cảnh, cùng một cảm xúc, hoặc cùng một điều xảy ra hôm trước.
2. Gọi tên điều người ấy đại diện. Hãy hoàn thành câu "Mỗi khi nghĩ đến người ấy, phần lớn mình cảm thấy..." rồi đến câu "Điều mình thật sự nhớ là...". Câu trả lời thứ hai mới là chủ đề thật sự của giấc mơ.
3. Tìm nguyên nhân khơi ra giấc mơ. Nhìn lại ngày hôm trước: một tin nhắn, một tấm ảnh, ngày kỷ niệm, một trận cãi nhau với người yêu hiện tại, hay một tuần căng thẳng. Giấc mơ hiếm khi tự nhiên xuất hiện.
4. Làm việc cần làm ngoài đời thật. Viết lá thư bạn sẽ không gửi. Cho phép mình buồn về cái kết mà bạn đã bỏ qua. Nói chuyện thẳng thắn với người yêu hiện tại về điều mà giấc mơ cứ đem ra so sánh. Giấc mơ sẽ nhạt dần khi việc ấy được làm xong.
5. Bớt những thứ gợi nhắc. Tắt thông báo hoặc bỏ theo dõi, lưu trữ ảnh cũ, chuyển playlist đi chỗ khác. Bạn không xóa quá khứ, bạn chỉ giảm bớt những dư âm trong ngày mà giấc mơ dựa vào.
6. Tìm người giúp nếu không dứt được. Nếu những giấc mơ kéo dài nhiều tháng, khiến bạn hoảng loạn, hoặc xuất hiện sau một mối quan hệ có bạo hành, hãy nói chuyện với chuyên gia tâm lý. Nỗi đau chia tay và chấn thương tâm lý đều đáp ứng tốt với điều trị, và giấc mơ thường lắng xuống khi bạn đã làm việc với chúng.

Mơ thấy người yêu cũ có phải là họ đang nghĩ đến bạn?

Đây là câu hỏi nằm sau phần lớn những lần tìm kiếm lúc nửa đêm, nên xin trả lời thẳng. Không có bằng chứng nào cho thấy việc mơ thấy ai đó nghĩa là họ đang nghĩ về bạn, nhớ bạn hay sắp liên lạc. Giấc mơ được tạo nên từ ký ức và cảm xúc của chính bạn. Người yêu cũ trong đó là phiên bản của họ trong đầu bạn, dừng lại ở thời điểm hai người chia tay. Vì thế nó cũng không phản ánh đúng con người họ bây giờ. Nếu sau giấc mơ bạn muốn nhắn tin cho họ, hãy đợi một tuần. Nếu sau một tuần, giữa ban ngày, mong muốn ấy vẫn còn, bạn có thể tự quyết định với tư cách chính mình, chứ không phải theo một giấc mơ.

Mơ thấy người yêu cũ không phải là phán xét về mối quan hệ của bạn, về con người bạn hay về tương lai phía trước. Đó chỉ là ký ức và cảm xúc đang âm thầm được xử lý từ từ, và các nghiên cứu cho thấy quá trình này thường có lợi cho bạn. Nếu muốn hiểu giấc mơ của riêng mình nói về điều gì, hãy ghi lại trong Ruya rồi giải mã bằng phương pháp hợp với cách bạn nhìn về giấc mơ: phương pháp tự sự cho câu chuyện bạn vẫn đang kể về mối quan hệ ấy, phương pháp của Jung cho những gì người yêu cũ đại diện trong thế giới nội tâm của bạn, hoặc phương pháp Hồi giáo và Cơ đốc giáo cho những câu hỏi về đức tin mà giấc mơ gợi lên. Mỗi cách nhìn khác nhau, nhưng cùng một giấc mơ, và câu trả lời là của bạn chứ không phải của người ấy. Xem các phương pháp khác nhau thế nào.