Fritz Perls se droomteorie: Gestalt-droomwerk verduidelik

Fritz Perls het iets gedoen wat geen denker oor drome voor hom gewaag het nie: hy het die idee van droomuitleg heeltemal opsy geskuif. Geen woordeboek vol simbole nie, geen ontleder wat jou van agter 'n rusbank af probeer ontsyfer nie. In Gestaltterapie sit die dromer oorkant 'n leë stoel, vertel die droom in die teenwoordige tyd en neem elke rol daarin aan - die mense, die diere, selfs die meubels - totdat die droom homself hardop verduidelik. Perls het drome eksistensiële boodskappe genoem: nie raaisels oor jou verlede nie, maar reguit boodskappe oor hoe jy nóú leef, afkomstig van dele van jouself wat jy verstoot of afgesny het. Hierdie gids verduidelik wie Perls was, wat sy teorie werklik sê, hoe dit van Freud en Jung s'n verskil, en hoe jy vanaand self 'n Gestalt-droomsessie met jou eie droom kan doen.

Wie was Fritz Perls?

Friedrich Salomon Perls (1893-1970) is in Berlyn gebore, het as medicus in die Eerste Wêreldoorlog gedien en is as psigoanalis in die Freudiaanse tradisie opgelei - 'n benadering wat hy later sy lewe lank sou bevraagteken. Twee ontmoetings het sy rigting verander: die neuroloog Kurt Goldstein, wie se holistiese siening van die menslike organisme Gestaltterapie sy naam en kernoortuiging gegee het dat mense as 'n geheel verstaan moet word, en die psigoanalis Wilhelm Reich, wat hom geleer het om na die liggaam te kyk, nie net na woorde nie. Toe die Nazi's in 1933 aan bewind gekom het, het Perls saam met sy vrou en intellektuele vennoot Laura Perls gevlug, eers na Nederland en daarna na Suid-Afrika, waar hulle saam 'n psigoanalitiese instituut gestig en die boek Ego, Hunger and Aggression geskryf het wat met Freud gebreek het.

In 1951, toe hy reeds in New York was, het Perls saam met Ralph Hefferline en die skrywer Paul Goodman Gestalt Therapy: Excitement and Growth in the Human Personality gepubliseer, die grondslagteks van die nuwe denkskool. Dit was egter Kalifornië wat hom beroemd gemaak het. Vanaf 1964 het hy by die Esalen Institute in Big Sur gewoon en klas gegee, waar hy die legendariese droomseminare aangebied het wat later as Gestalt Therapy Verbatim in 1969 gepubliseer is. Hy het ook saam met Carl Rogers en Albert Ellis in die bekende Gloria-films verskyn, waar drie terapeute met dieselfde kliënt voor die kamera gewerk het. Hy is in 1970 oorlede as een van die mees nagevolgde en mees omstrede terapeute van die eeu.

Die droom as 'n eksistensiële boodskap

Freud het drome die koninklike pad na die onbewuste genoem. Perls het doelbewus anders daarna gekyk: vir hom was die droom die koninklike pad na integrasie. Dáárin lê die kern van sy teorie. Volgens die Gestalt-benadering is 'n droom die mees spontane skepping van 'n mens - 'n selfportret wat sonder enige gehoor geskilder word en daarom die eerlikste eksistensiële boodskap is wat jy ooit oor jou eie lewe kan ontvang: wat jy vermy, wat jy onvoltooid gelaat het en watter dele van jouself jy weggestoot het. Niks daarin is toevallig nie, en niks hoef met 'n kodeboek ontsyfer te word nie, want niks is vermom nie. Dit moet net weer sy eie stem kry.

Dit is waarom Perls herhalende drome ernstiger opgeneem het as enige ander soort droom. In Gestaltterapie se taal bly 'n situasie wat nooit afgehandel is nie op die agtergrond voortbestaan en dring dit aan op voltooiing. 'n Droom wat aanhou terugkeer, is presies dit: druk vanuit 'n oop lus.

As iets oor en oor na vore kom, beteken dit dat 'n gestalt nie gesluit is nie. Daar is 'n probleem wat nie afgehandel en voltooi is nie en daarom nie na die agtergrond kan terugskuif nie.

Fritz Perls, Gestalt Therapy Verbatim

As dieselfde droom jou al jare lank besoek, is daardie gedagte alleen reeds die moeite werd om oor na te dink. Ons volledige gids oor herhalende drome kyk na wat navorsing sê oor waarom sulke drome ophou wanneer die onderliggende situasie uiteindelik verander. Perls sou waarskynlik oor dié bevinding geglimlag het: die gestalt sluit, en die boodskapper tree terug.

Elke deel van die droom is jy

Die mees radikale stelling van Gestaltterapie is terselfdertyd ook die praktiesste: elke element van die droom is 'n projeksie, 'n fragment van jou eie persoonlikheid wat 'n vermomming dra. Nie net die mense nie. Die geslote deur is jy. Die stygende water is jy. Die vreemdeling wat nie antwoord nie, is jy. In 'n Freudiaanse of Jungiaanse uitleg sou jy vra wat hierdie beelde beteken. In 'n Gestalt-sessie word jy daardie beelde en laat jy hulle in die eerste persoon praat. 'n Dromer wat as die deur sê: "Ek is swaar en toe, en ek besluit wie inkom," doen iets wat geen uitleg kan regkry nie: hulle hoor 'n verstote deel van hulself sy eie rol beskryf. Integrasie, die doel van die hele metode, beteken om hierdie verbanne fragmente terug te neem, en Perls het geglo dat elke deel wat weer as jou eie aanvaar word, energie teruggee wat voorheen gebruik is om dit op 'n afstand te hou.

Freud, Jung en Perls in 'n oogopslag

Hierdie drie is minder teenstanders as verskillende lense met uiteenlopende fokus: Freud kyk terug na oorsake, Jung kyk na binne en dieper na onderliggende patrone, en Perls fokus op die hede: wat hierdie droom hierdie week in jou lewe doen. Baie praktiserende terapeute put uit al drie benaderings.

Hoe Gestalt-droomwerk werklik werk

'n Gestaltterapie-sessie het 'n kenmerkende klank: alles gebeur in die teenwoordige tyd en word hardop gesê. Die dromer vertel die droom asof dit nou gebeur ("Ek staan in my ouma se kombuis, die kraan loop"), want 'n droom wat in die verlede vertel word, bly net 'n storie, terwyl 'n droom wat in die hede beleef word, 'n ervaring word wat voltooi kan word. Daarna nooi die terapeut die dromer om elke deel van die droom te word, dikwels met die leëstoeltegniek waarvoor Perls bekend geword het: sit hier as jouself, sit daar as die stygende water, en laat die twee met mekaar praat. Perls het veral geluister na die innerlike stryd wat hy topdog en underdog genoem het - die dominerende innerlike perfeksionis en die saboterende uitsteller wat mekaar vasloop en soveel onvoltooide sake laat voortduur. Hy het ook deurgaans op die liggaam gelet en eerder 'n styfgeklemde kakebeen as 'n mooi geformuleerde sin vertrou. Die doel is nooit om die droom te verklaar nie. Die doel is om dit te voltooi.

Jy kan self 'n eerlike weergawe hiervan doen met 'n joernaal en 'n bietjie moed:

1. Vertel die droom weer in die teenwoordige tyd, hardop of skriftelik: "Ek loop, ek sien, ek voel." Let op hoe anders dit voel as om dit net te rapporteer.
2. Maak 'n lys van elke element, nie net die mense nie: voorwerpe, diere, die weer en die plek self. In Gestaltterapie kan die sambreel belangriker wees as die skare.
3. Word eers die vreemdste deel. Praat asof jy daardie deel is, in die eerste persoon en teenwoordige tyd: "Ek is die geslote deur. Ek is swaar. My taak is..." Hou aan, selfs wanneer dit simpel voel - dit is dikwels waar dit eerlik begin raak.
4. Voer 'n dialoog. Laat jou droom-self en daardie element mekaar vir 'n paar beurte antwoord, met twee stoele of twee kolomme op 'n bladsy. Let op vir 'n topdog-underdog-stryd wat jy ook in jou daaglikse lewe herken.
5. Vra die Gestalt-vraag: wat in my lewe voel op hierdie oomblik presies soos dit, en wat is daar nog onvoltooid?
6. Voltooi 'n oop lus, al is dit klein. Stuur die boodskap, voer die gesprek, treur oor die verlies of maak die afspraak. Volgens Perls tree die droom terug wanneer sy onvoltooide sake afgehandel is.

Nalatenskap en regverdige kritiek

Perls se invloed is oral in moderne terapie sigbaar, al kry hy nie altyd erkenning daarvoor nie. Stoelgesprekke vorm steeds die kern van emosiegefokusde terapie en skematerapie; die klem op die hier-en-nou loop deur bewustheidsgebaseerde benaderings; en feitlik elke ervaringsgerigte tegniek waarin 'n kliënt as 'n deel van hom- of haarself praat, het sy oorsprong in Perls se droomseminare. Die kritiek is net so geldig: die Perls van die Esalen-era kon dramaties en konfronterend wees, sy slagspreuke ("lose your mind and come to your senses") het later maklik karikature geword, en Gestalt-droomwerk is baie minder formeel nagevors as wat sy invloed sou laat verwag, daarom is die bewysbasis dunner as sy nalatenskap. 'n Billike gevolgtrekking is 'n praktiese een: as 'n verklaring van wat drome is, kan Perls se siening nie bewys word nie; as 'n manier om die dele van jouself te ontmoet wat jy afgeskeep of ontken het, bly dit een van die kragtigste hulpmiddels vir selfrefleksie wat nog ontwikkel is, en dit kan waarde hê selfs al aanvaar jy nie die teorie daaragter nie.

Probeer 'n Gestalt-benadering vir jou eie drome

Perls se hele benadering gaan daarvan uit dat jy jou droom neerskryf terwyl dit nog vars is, in die teenwoordige tyd en met die gevoelens nog lewendig. Dit is juis waarvoor 'n droomjoernaal bedoel is. In Ruya kan jy 'n droom met jou stem of as teks vaslê sodra jy wakker word, en wanneer jy daarmee wil werk, vra die interpretasiemetodes presies die soort vrae waarom hierdie artikel draai: die metode Life Direction and Meaning sluit die naaste aan by Perls se eksistensiële benadering en fokus op wat die droom sê oor hoe jy nóú leef, eerder as om na 'n simboolwoordeboek te gryp. Die other methods is daar wanneer 'n ander invalshoek beter pas. En omdat die joernaal agterkom wanneer 'n droom aanhou terugkeer, sal jy presies weet watter gestalt van jou nog nie afgesluit is nie.

Van al die groot droomteoretici vra Perls die minste dat jy iets bloot op geloof aanvaar. Geen verborge sensor, geen kollektiewe dieptes nie - net 'n eenvoudige voorstel: die droom behoort aan jou, elke deel daarvan, en dit sal vir jou sê wat dit wil sê as jy dit vir tien minute jou stem leen. Kies vanaand se droom, kies die vreemdste figuur daarin en stel jouself voor.