Μόνταγκιου Ούλμαν: Ομάδες ονείρων και η δύναμη που μοιραζόμαστε μέσα από τα όνειρα

Σχεδόν κάθε σημαντική μορφή στην ιστορία της εργασίας με τα όνειρα ανέπτυξε μια μέθοδο για την ερμηνεία τους. Ο Μόνταγκιου Ούλμαν δημιούργησε έναν χώρο όπου οι άνθρωποι μπορούσαν να τα εξερευνούν μαζί. Ψυχίατρος και ψυχαναλυτής, πέρασε δεκαετίες ερμηνεύοντας όνειρα στο θεραπευτικό πλαίσιο, ώσπου κατέληξε σε ένα συμπέρασμα που αμφισβητούσε διακριτικά το ίδιο του το επάγγελμα: τα όνειρα είναι πολύ σημαντικά για να αποτελούν αποκλειστικό πεδίο των ειδικών. Η ομάδα ανταλλαγής ονείρων που σχεδίασε, με τη χαρακτηριστική φράση των πέντε λέξεων «αν ήταν δικό μου όνειρο», έβγαλε την εργασία με τα όνειρα από το ιατρείο και τη μετέφερε στα σπίτια ανθρώπων σε κάθε ήπειρο. Μέχρι σήμερα παραμένει ένας από τους πιο ασφαλείς και γενναιόδωρους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι μπορούν να βοηθούν ο ένας τον άλλον να ακούσουν τι τους λένε τα όνειρά τους.

Ποιος ήταν ο Μόνταγκιου Ούλμαν;

Ο Μόνταγκιου Ούλμαν (1916-2008) εκπαιδεύτηκε στη νευρολογία και την ψυχανάλυση στη Νέα Υόρκη και εργάστηκε για δεκαετίες ως ψυχίατρος. Το 1962 ίδρυσε το Dream Laboratory στο Maimonides Medical Center στο Μπρούκλιν, όπου μαζί με τον Στάνλεϊ Κρίπνερ πραγματοποίησε τα πιο γνωστά πειράματα της εποχής σχετικά με την τηλεπάθεια στα όνειρα, επιχειρώντας να μεταδώσουν εικόνες σε ανθρώπους που κοιμούνταν. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν το 1973 στο βιβλίο Dream Telepathy. Η έρευνα προκάλεσε μεγάλη δημοσιότητα τότε και εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαφωνίας σήμερα: η κυρίαρχη επιστημονική κοινότητα δεν αποδέχθηκε ποτέ τα ευρήματα, οι επαναλήψεις των πειραμάτων δεν τα επιβεβαίωσαν και κάθε ακριβής παρουσίαση του έργου του Ούλμαν οφείλει να το αναφέρει ξεκάθαρα. Ωστόσο, εκείνα τα χρόνια στο εργαστήριο γέννησαν κάτι πιο διαχρονικό από τη διαμάχη: την πεποίθηση ότι τα όνειρα είναι ένας φυσικός πόρος που ανήκει σε όλους και ότι η κατανόησή τους δεν θα έπρεπε να προϋποθέτει ιατρικό πτυχίο. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, αρχικά στη Σουηδία και αργότερα σε όλο τον κόσμο, αφιερώθηκε στη διδασκαλία της βιωματικής ομάδας ονείρων, την οποία θεωρούσε το πραγματικό του έργο ζωής.

Όλοι μας επεξεργαζόμαστε διαρκώς εκκρεμή συναισθηματικά ζητήματα από το παρελθόν. Τα όνειρά μας μοιάζουν να είναι ενδιάμεσοι σταθμοί από τους οποίους περνούν αυτές οι ανησυχίες.

Montague Ullman

Η ομάδα ονείρων: Πρώτα η ασφάλεια, μετά η ανακάλυψη

Η μέθοδος του Ούλμαν βασίζεται σε δύο αρχές στις οποίες δεν δεχόταν καμία υποχώρηση. Η πρώτη είναι η ασφάλεια: ένα όνειρο είναι ίσως το πιο προσωπικό πράγμα που μπορεί να μοιραστεί κάποιος, επομένως ο ονειρευόμενος αποφασίζει τι θα μοιραστεί, πόσο θα προχωρήσει και πότε θα σταματήσει, ενώ κανείς δεν επιτρέπεται να πιέσει, να ανακρίνει ή να αποφανθεί. Η δεύτερη είναι η ανακάλυψη: οι άλλοι μπορούν πραγματικά να βοηθήσουν, όχι λέγοντας τι σημαίνει το όνειρο, αλλά προσφέροντας τις δικές τους αντιδράσεις ως πιθανές οπτικές. Τα μέλη της ομάδας προσεγγίζουν το όνειρο σαν να ήταν δικό τους, ξεκινώντας κάθε παρέμβαση με τη φράση «αν ήταν δικό μου όνειρο», και ο ονειρευόμενος κρατά ό,τι του ταιριάζει και αφήνει τα υπόλοιπα, χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσει τίποτα. Η διαδικασία εξελίσσεται σε στάδια:

Η ευφυΐα της μεθόδου κρύβεται στη διατύπωση. Το «το όνειρό σου σημαίνει» αποτελεί παρέμβαση, ενώ το «αν ήταν δικό μου όνειρο, θα σήμαινε» είναι μια προσφορά που ο ονειρευόμενος μπορεί ελεύθερα να αποδεχθεί ή να απορρίψει. Αυτές οι πέντε λέξεις προστατεύουν τον ονειρευόμενο από τις βεβαιότητες της ομάδας και επιτρέπουν στα μέλη να εκφραστούν με ειλικρίνεια. Παράλληλα, όλοι μαθαίνουν σταδιακά το ουσιαστικότερο μάθημα: κανείς δεν αποτελεί αυθεντία για το όνειρο κάποιου άλλου.

Πώς να χρησιμοποιήσετε τη μέθοδο του Ούλμαν χωρίς ομάδα

1. Γράψε το όνειρο και μετά απομακρύνσου για λίγο από αυτό. Μία μέρα αργότερα, διάβασέ το ξανά σαν να σου το είχε αφηγηθεί ένας φίλος και γράψε την απάντησή σου: "αν αυτό ήταν το δικό μου όνειρο, θα ένιωθα... ίσως να μου έλεγε...". Αυτή η χρονική απόσταση προσφέρει ό,τι προσφέρει και η ομάδα.
2. Συγκέντρωσε δύο ή τρεις διαφορετικές ερμηνείες, όχι μόνο μία. Τα στάδια του Ούλμαν σε οδηγούν να δεις το όνειρο από πολλές οπτικές. Αν δουλεύεις μόνος σου, δοκίμασε πρώτα μια ερμηνεία βασισμένη στα συναισθήματα, μία στις μεταφορές και μία στα πρόσφατα γεγονότα της ζωής σου, πριν καταλήξεις.
3. Μοιράσου ένα όνειρο με έναν άνθρωπο που εμπιστεύεσαι, και μάθε του πρώτα τις πέντε λέξεις. Δύο άνθρωποι που ακολουθούν με ειλικρίνεια αυτή τη διαδικασία αποτελούν ήδη μια ομάδα ανταλλαγής ονείρων.
4. Σεβάσου απόλυτα το δικαίωμα του ονειρευόμενου να απορρίψει μια ερμηνεία, ακόμα και όταν πρόκειται για τη δική σου. Αν μια ερμηνεία δεν προκαλεί εκείνη τη στιγμή της αναγνώρισης, τότε απλώς δεν είναι η σωστή αυτή τη στιγμή, όσο έξυπνη κι αν ακούγεται.
5. Παρατήρησε τους ενδιάμεσους σταθμούς. Ο Ούλμαν έβλεπε τα όνειρα ως σταθμούς από τους οποίους περνούν οι εκκρεμότητες σε συναισθηματικό επίπεδο. Όταν η ίδια εκκρεμότητα συνεχίζει να εμφανίζεται, τότε αυτή η ακολουθία είναι το πραγματικό κείμενο.

Η κληρονομιά: το δημοκρατικό όνειρο

Τα πειράματα τηλεπάθειας εξακολουθούν να έχουν θέση στις συζητήσεις γύρω από την παραψυχολογία, όμως η πιο διαχρονική προσφορά του Ούλμαν είναι κοινωνική: χιλιάδες ομάδες ανταλλαγής ονείρων που λειτουργούν με τη μέθοδό του σε όλη τη Σκανδιναβία, την αμερικανική ήπειρο και την Ασία, μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων εκπαιδευμένων στη φιλοσοφία του και η πλέον καθιερωμένη αρχή, που υιοθετήθηκε πολύ πέρα από τις ομάδες του, ότι ο ονειρευόμενος έχει τον τελευταίο λόγο και πως ο σεβασμός προηγείται της ερμηνείας. Πίστευε ότι το μοίρασμα των ονείρων καλλιεργεί μια ξεχωριστή μορφή ειλικρίνειας ανάμεσα στους ανθρώπους, επειδή τα όνειρα δεν είναι παράσταση. Οι δεκαετίες εφαρμογής της μεθόδου του σε ομάδες φαίνεται να επιβεβαιώνουν αυτή την ιδέα. Αν κάποτε ένας φίλος σού αφηγήθηκε ένα όνειρο και εσύ απάντησες «μήπως έχει να κάνει με...», τότε, είτε το γνώριζες είτε όχι, χρησιμοποιούσες μια πιο αδέξια εκδοχή της μεθόδου που ο Ούλμαν τελειοποίησε.

Το πνεύμα του Ούλμαν στη δική σου πρακτική

Οι μέθοδοι ερμηνείας του Ruya βασίζονται στην ίδια φιλοσοφία που υποστήριζε ο Ούλμαν: πρώτα κάνουν ερωτήσεις και μετά προτείνουν πιθανές ερμηνείες, σου προσφέρουν ιδέες για να τις δοκιμάσεις αντί για οριστικές απαντήσεις και αφήνουν τον τελευταίο λόγο εκεί όπου τον άφηνε κι εκείνος, στον ονειρευόμενο. Το ημερολόγιο σου δίνει το υλικό που χρειάζεται η μέθοδός του, όνειρα καταγεγραμμένα όσο είναι ακόμη φρέσκα μαζί με το πλαίσιο της ζωής σου, και κάνει διακριτικά αυτό που ο ίδιος θεωρούσε πιο σημαντικό: αναγνωρίζει πότε η ίδια εκκρεμότητα σε συναισθηματικό επίπεδο συνεχίζει να επανέρχεται. Ο οδηγός μας για τα επαναλαμβανόμενα όνειρα συνεχίζει αυτό το νήμα, ενώ ο χάρτης των μεθόδων ερμηνείας παρουσιάζει τις διαφορετικές οπτικές που θα σου πρόσφερε μια καλή ομάδα ανταλλαγής ονείρων.

Οι πέντε λέξεις του Ούλμαν συμπυκνώνουν μια ολόκληρη φιλοσοφία: να προσεγγίζεις κάθε όνειρο, ακόμη και το δικό σου, σαν επισκέπτης και όχι σαν ιδιοκτήτης. Το νόημα προσφέρεται, δεν επιβάλλεται. Οικειότητα με ασφάλεια. Και η τελική αυθεντία ανήκει πάντοτε σε εκείνον που είδε το όνειρο. Δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί μια πιο ήπια επανάσταση.