Düýşde ýanýoldaşyň seni aldaýandygyny görmek: näme aňladýar

Ýanyňda rahat ýatan adama gaharlanyp oýanýarsyň. Düýşde ol bir nätanyş bilen gülüşýärdi, ýa-da iş ýoldaşyny öpýärdi, ýa-da hiç hili duýgusyz bu zadyň aýlarça bäri dowam edýändigini aýdýardy. Birnäçe sekuntlap hyýanat hakykat ýalydy. Soň bolsa geň zat bolýar: muňa göz ýetirýärsiň, bu zadyň bolmandygyny bilýärsiň, ýöne henizem ýüregiň rahat däl. Düýşde ýanýoldaşyň seni aldaýandygyny görmek iň köp gözlenýän düýşleriň biri, özüň aldaýandygyňy görmek hem diýen ýaly şonça köp gözlenýär. Bu makala gözlegleriň näme tapandygyny, psihologiýanyň iki görnüşde nämäni görýändigini, ruhy däpleriň, Yslamyň we Mukaddes Kitabyň olary nähili ýorýandygyny, ýygy-ýygydan duş gelýän görnüşleriň nämäni aňladýandygyny we düýş barada ýanýoldaşyňa ony aýyplamazdan nädip aýtmalydygyňy düşündirýär. Hemmesiniň ortak nokady bir sözlem bilen aýdylýar: düýş subut däldir.

Gözlegler aldanmak düýşleri barada näme diýýär

Düýş gözlegçileri süreklilik gipotezasyndan ugur alýarlar: düýşler oýaw durmuşdaky adamlardan we aladalardan gurulýar, şonuň üçin söýgüli adam düýşlerde ýygy-ýygydan görünmeli, hakykatdan hem şeýle. Michael Schredl bilen Lisa Wood durnukly gatnaşykdaky adamlaryň düýşleriniň takmynan %20 ilâ %30-ynda ýanýoldaşyň bolýandygyny ýazýarlar. Olaryň 425 talypdan ýygnan 1.612 düýşlük ýazgy depderi gözleginde ýanýoldaşly düýşleriň köpüsi ýönekeý bolupdyr: dramatik sahna däl-de, bilelikde bazara gitmek ýaly gündelik pursatlar. Emma düýşde ýaramaz duýgy bolanda, gözlegçileriň getiren mysallary köp zady aýan edýär: gabanjaňlyk, jedelleşmek, ret edilmek we ýanýoldaşy başga biri bilen görmegiň agyrysy. Aldanmak düýşi ýanýoldaşyň düýşlerde peýda bolýan adaty ýollarynyň biri, seýrek duş gelýän duýduryş alamaty däl.

Esasy gözlegi şol wagt Stony Brook University-de işleýän Dylan Selterman alyp baryp. Hemişelik gatnaşykdaky 61 adam iki hepdeläp düýşlerini we ýanýoldaşy bilen gündelik aragatnaşyklaryny ýazyp barypdyr, jemi 842 düýş ýazgysy. Ýanýoldaşyň hyýanat eden düýşlerinden soňky günlerde ýakynlyk azalypdyr, düýşde gabanjaňlyk duýlan bolsa, ondan soňky günlerde dawa-jenjel köpelipdir. Täsir diňe bir ugra gidipdir: düýşden ertesi güne, tersine däl. Gözlegçiler baglanyşyk stilini, gatnaşygyň sagdynlygyny we öňki günüň wakalaryny hasaba alandan soň hem bu netije üýtgemändir. Ýanýoldaş barada jynsy düýşler has uly ýakynlykly günleri habar beripdir, ýöne diňe eýýäm özüni berk bagly duýýan adamlarda. Düýş ýanýoldaşyň hakynda hiç zat bilmeýär. Ýöne ertesi ertir oňa nähili garaýanyňy ölçenip bolar ýaly üýtgedýär.

Bu düýşleri kimler iň köp görýär? Baglanyşyk barada gözlegler hemişe şol bir jogaby berýär. Selterman bilen Stephen Drigotas howatyrly ýa-da gaça durýan baglanyşyk stilli adamlaryň ýanýoldaşy barada düýşlerinde has köp stres, dawa, alada we gabanjaňlyk görýändigini anykladylar. Mario Mikulincer bilen Phillip Shaver bir aýyň dowamynda 68 ýaş uly adamdan ýygnalan takmynan müň düýşi öwrenip, baglanyşyk aladasynyň ýakynlyga bolan islegi we özi barada ýaramaz keşpleri, ayratyn hem stresli günlerden soň, habar berýändigini gördüler. Onsoň, Rosalind Cartwright, ýyllarça aýrylyşýan adamlaryň düýşlerini öwrenen alym, adamyň oýanykka bir adam barada näçe aladalanýandygynyň şol adamyň düýşlerinde näçe ýygy peýda bolýandygyny habar berýändigini görkezdi. Aldanmak düýşi köplenç adam we sahna keşbine girip gelen alada bolýar.

Düýşde aldanandygyňy görmek hakykatdanam aldanýandygyňyň alamatymy?

Ýok. Düýşleriň başga adamyň näme edýändigi barada maglumat alýandygyny görkezýän hiç hili gözleg ýok, ýokardaky gözlegler bolsa tersini görkezýär: düýş seniň öz ýatlamalaryňdan, gorkularyňdan we baglanyşyk endiklerinden gurulýar, onuň ölçenip bolýan ýeke-täk täsiri seniň öz hereketiňe degişli; ol ýanýoldaşyňyňky barada hiç zat aýtmaýar. Aldanmak düýşi aladanyň gowy subutnamasy, ýöne hyýanatyň subutnamasy däl. Meseläniň hakyky alamatlary oýaw durmuşda, adyny tutup gürrüň edip boljak zatlarda görünýär. Olar ýok bolsa, düýş güýven barada sorag berýär, ýanýoldaşyňyň edenleri barada hasabat bermeýär. Ony hasabat hökmünde kabul etmek, zyýan ýetirmegiň iň ygtybarly ýoly: Selterman gözleginde jübütler gabanjaňlyk düýşünden soňky gün has sowuk we jedelçi bolupdyr, bu bolsa düýşiň gorkan sowuklygynyň özi.

Düýş aslynda nämä degişli

Psihologlar aldanmak düýşüne jyns barada däl-de, güýven we öz gymmaty barada düýş hökmünde garaýarlar. Düýşdäki üçünji adam seýrek wagt möhüm bolýar. Iň köp gabat gelýän düşündirişler şulardyr.

• Ony ýitirmekden gorkmak. Iň ýönekeý we iň köp duş gelýän düşündiriş. Aladaly baglanyşyk, gatnaşykda ýaňy-ýakynda bolan durnuksyz döwür, daşrak duran ýoldaş: zihin ýitgäniň iň erbet görnüşini öňünden gaýtalap görýär, ýagny garaşylmadyk ýagdaýda ýaňa galmazlyk üçin. Düýş bolan waka kimin görkezilen gorkynyň özüdir.
• Bir zadyň yzynda galmak duýgusy. Başga bir adam däl-de, iş, telefon, täze doglan çaga ýa-da dost topary. Düýş «sen meniň bilen doly ýanymda däl» diýen duýgyny ünsüň bölünýändiginiň iň güýçli suratyna öwürýär. Ýoldaşyňyň öň saňa bölýän wagtyny indi näme alýandygyna seret.
• Köne hyýanat. Öň aldanan bolsaň, şu ýoldaşyň tarapyndan bolsun, öňki biri tarapyndan bolsun, düýş şu gatnaşyk barada däl-de, şol köne ýarany barada bolup biler. Ol geçmiş barada dogry, ýöne häzirki wagt barada ynamly däl.
• Proýeksiýa. Carl Jung özümizdäki käbir taraplary duýman, başga adamlarda görýändigimizi aýdýar. «Proýeksiýalar dünýäni özüňiň tanamaýan ýüzüňiň göçürmesine öwürýär» diýip, ol Aion kitabynda ýazýar, duýgynyň sebäbi bolsa «hiç bir şübhesiz, başga adamda» ýaly bolup görünýär. Düýşde ýoldaşyň hyýanaty düýşi görýäniň öz rahatsyzlygyny aňladyp biler, bäsdeşi bolsa düýşi görýäniň özüne henize çenli boýun almadyk isleg-häsiýetini aňladyp biler.
• Isleg, gorky ýa-da ikisi. Sigmund Freud hatda agyry we howsala düýşleriniň hem «göni lezzet düýşleri ýaly isleglerin amala aşmagydygyny» tekrarlap, özüne garşy çykýan ýaly görünýän «garşy-isleg düýşleri» diýen aýratyn topar goýupdyr. Freudyň ähli nazaryýetini kabul etmeseň hem, onuň soragyny ulanyp bolar: bu sahnada ünsi, dramany ýa-da gaharlanmaga bahana ýaly, içiňdäki bir tarapyň isleýän zady barmy?
• Gündiz galyndylary. Film, dostuň aýrylyşmagy, gözüň düşen bir habar, hyýanat barada podkast. Freudyň düýşleriň gurulýan günüň galan bölekleri barada aýdan adalgasy henize çenli dogry gelýär. Hyýanat barada teleýaýlym tomaşa eden agşamyňdan soň hyýanat düýşüni görmek hiç hili habar däl.

Iň ygtybarly ýol görkezijisi oýananyňdaky duýgyňdyr. Gorky ýitirmek gorkusyna, bir zadyň yzynda galmak duýgusyna ýa-da köne hyýanata işaret edýär; gahar heniz dile getirilmedik bir şikaýata; rahatlanan ýa-da heýjanlanan bolsaň, bir isleg; hiç zat duýmasaň, gündiz galyndylaryna. Soň şol duýgynyň bu hepde oýaw durmuşyňda nirede peýda bolandygyna seret. Sebäbi tapmak işiň iň uly bölegidir, Jungça düýş ýorgudy ýa-da alada düýşleri üçin kognitiw çemeleşme ýaly usullar hut şony etmek üçin döredilen.

Düýşde hyýanat edeniň sen bolandygyňy görmek

Günäkärlik görnüşi hem köp duş gelýär, hyýanat etmejek adamlar hem muny görýär. Sorag «başga birini isleýärinmi» däl-de, «düýşdäki beýleki adamda menden ýetmeýän näme bar» diýen sorag. Köplenç ol adam däl-de, bir häsiýet: üns çekmek, kimdir biri üçin täze bolmak, öňki rollaryňdan azat bolmak, ýanynda ediljek iş ýok isleg bolmak. Uzak gatnaşyklarda düýş hayat plana we öý işine öwrülende peýda bolýar, ony gatnaşyga garşy çykarylan karardan köprägem, gatnaşykdan bir zat sorag hökmünde okamak ýagşy.

Iki ýagdaý tapawutlanýar. Düýş hakyky bir flirtden, syrdan ýa-da ýalandan, hatda kiçijik bolsa-da, soň gelen bolsa, ol günäkärlik edýän zadyny edýär: bolan zada ýüzbe-ýüz bakmaga mejbur edýär, ony açyk çözmek bolsa adatça düýşleri bes edýär. Düýş hyýanatdan köp jyns baradaky bolsa, düýşler we jyns baradaky gollanmamyzda erotik düýşler boýunça geçirilen gözlegler bar: olar giňden ýaýran, köplenç adaty we hyýanatyň bir görnüşi däl.

Köp görülýän görnüşler we olaryň adatça näme aňladýandygy

Bäsdeşiň kimdigi, muny nädip bilendigiň we nähili reaksiýa berendigiň hyýanatyň özünden has möhümdir. Aşakdaky her görnüşiň öz soragy bar. Olaryň hiç biri çaklama däl.

Aldanmak düýşüniň ruhy manysy

Ruhy düşündirişler bir meselede psihologlar bilen ylalaşýar we ondan bir ädim öňe geçýär: düýş seniň özüň barada. Köp ruhy ýol hyýanat düýşüni ynamsyzlygyň aýnasy hasaplaýar: düýş görüjiniň öz gymmatyny başga bir adamyň eline berendiginiň alamaty we ony yzyna almaga çagyryş. Käbir ruhy ýolbaşçylar bäsdeşi özüniň äsgerilmedik bir bölegi hökmünde görýär: oýnaklyk tarapy, maksada okgunlylyk tarapy. Düýş seni partneriň barada duýdurmaýar, özüň barada ýatladýar.

Adamlaryň iň köp jogap gözleýän soragy düýşüň içki duýgy bolup biljekdigi barada. Ruhy ýolbaşçylar bu soraga seresaply jogap berýär: içki duýgy has ýakyndan seretmäge itergi, subutnama däl, ol oýaw wagtyňda barlanýar. Hakykatdan hem içki duýgy bolan düýş, oýaw wagtyňda görüp bilýän zatlaryň bilen gabat gelýär; diňe gorkudan doglan düýş gabat gelmeýär. Haýsy ýagdaý bolsa-da, amal şol bir. Ynam duýulýan däl, edilýän zat hökmünde seredilýär: ýakymsyz zady aýdýarsyň, soragy aýlanyp ýörmän berýärsiň we tersine sebäp tapylýança nämä ynanjakdygyňy özüň karar berýärsiň.

Düýşde eşiň aldaýandygyny görmegiň yslamdaky ýorgudy

Yslam düýş ýorgudy ilki bilen bu düýşüň haýsy görnüşdigini soramakdan başlaýar. Hz. Muhammet (s.a.w.) düýşleriň üç görnüşdigini öwredipdir: Allahdan buşluk bolan salih düýş, şeýtandan gelýän gamgyn düýş we adamyň öz nebsinden döreýän düýş. Eşiň aldaýandygyny görmek, onuň gorkusy, gabanjaňlygy we utanjy bilen, ikinji ýa-da üçünji görnüşe degişli, şol bir hadysda-da nämäni etmelidigi aýdylýar: halamaýan düýşüni gören adam turup namaz okamaly we ony adamlara gürrüň bermeli däl.

Düýş üç bolýar: Allahdan bolan buşluk, ýagny salih düýş; şeýtandan bolan, agyry berýän erbet düýş; we adamyň öz nebsinden bolan düýş.

Hadith narrated by Abu Hurairah, Sahih Muslim 2263 (sunnah.com translation)

Düýş ýorgudy boýunça klassiki ýygyndylarda, mysal üçin Ybn Sirin adyna degişli edilýän eserlerde we Nabulusiniň «Ta'tirul-Anam» kitabynda, ýanýoldaşyň aldandygyny bilmek ýaly häzirki zaman ýagdaýy barada aýratyn bölüm ýok, ýöne olar zinany, ýagny bikanun ýakynlygy nyşan hökmünde görýär we seýrek göni manyda okaýar. Ol alnan ýa-da hyýanat edilen bir zady aňladýar: ogurlyk, sebäbi zina edýän ogry ýaly gizlenýär; ynama hyýanat; haram gazanç ýa-da pul ýitgisi; gadagan ýol bilen kowalanýan isleg. Olara esaslanan meşhur ýygyndylar adamyň aýalyny başga erkek bilen görmegini baýlygyň ýitgisi, düýşi bolsa eş barada habar däl-de, düýş görüjiniň öz durmuş gurandan äsgermezliginiň duýduryşy hökmünde ýorýar. Ýorujylar kontekste ünsi berýär we ýorgudyň diňe çaklamadygyny açyk aýdýar: oýaw wagtyňdaky hiç bir karar oňa daýanmaly däl.

Iň soňky düzgün bu ýerde iň möhümi. Yslam hukugy wepasyzlyk baradaky islendik aýyplama üçin örän agyr subutnama talap edýär, düýş bolsa oňa golaý hem barmaýar. Düýşe daýanyp durmuş ýoldaşyňy aýyplamak özi hem bir ýalňyşlykdyr. Düýş seni gynandyran bolsa, sünnet şeýle: onuň zyýanyndan Allaha sygynmak, çep tarapyňa üç gezek ýeňil tüýkürmek, beýleki ýanyňa öwrülmek we ony hiç kime gürrüň bermezlik. Düýş gaýtalanyp dursa, alymlar muňa düýşüň aňyrsyndaky alada bilen meşgullanmak üçin bir yşarat hökmünde seredýärler: doga arkaly we durmuş ýoldaşy bilen açyk gürrüňdeşlik arkaly.

Mukaddes Kitaba görä we hristian düşündirişleri

Mukaddes Kitapda aldanylma düýşleri barada aýat ýok, ýöne gabanjaňlyk, ynam we ýürek barada aýdylanlar köp. Hristian okyjylaryň ilki seredýän aýaty göwün göterýär. Isa islendik aýala şahwat bilen seredýän adamyň "ýüreginde onuň bilen eýýäm zyna eden bolýandygyny" aýdýar (Matta 5:28), käbir ynançlylar bolsa aldaýan düýşünden soň ukuda günä edipdirin öýdüp gorkup oýanýarlar. Pastorlar bu aýatyň kasten saýlanylýan we iýmitlendirilýän höwes barada aýdýandygyny, düýşüň bolsa saýlaw däldigini düşündirýärler: oýananyňdan soň onuň bilen näme etjekdigiň bolsa saýlawdyr. Aldanylýan düýş hem şeýle: onuň galdyran şübhesi bilen iş salyşmak gerek, Mukaddes Kitap muňa ýüregi gorap saklamak diýýär, "çünki ýaşaýyş ondan gaýdýar" (Süleýmanyň Pähimleri 4:23).

Söýgi hemme zada çydaýar, hemme zada ynanýar, hemme zady umyt edýär, hemme zada döz gelýär.

1 Corinthians 13:7 (New International Version)

Ikinji aýat Pawlusyň söýgi barada aýdanlary. Söýgi "hemme zada ynanýar", hristian maslahatçylary muny sadalyk hökmünde däl, tersine bir sebäp tapylýança nämä ynanmalydygy barada karar hökmünde düşündirýärler. Üçünjisi Mukaddes Kitabyň dönüklik baradaky öz suraty. Hoşea wepasyz aýalyny ýene-de söýmegi tabşyrylýar, "Rebbiň başga hudaýlara ýüz tutýan ysraýyllary söýşi ýaly" (Hoşea 3:1), Hudaý bolsa "Seni wepalylykda özüme nikalaryn" diýip wada berýär (Hoşea 2:20). Bütin kitap wepasyzlygy bozulan ähtnamanyň, wepalylygy bolsa merhemetiň keşbi hökmünde görkezýär. Ezgiler ezgisi söýgüdäki gabanjaňlygyň "ölüler diýary ýaly amansyzdygyny" boýun alýar (Ezgiler ezgisi 8:6), bu bolsa şu düýşi islendik psihologiýa kitaby ýaly dogruçyl suratlandyrýar. Hemmesini bilelikde alanyňda, hristian jogaby şeýle: gorkyňy dogada Hudaýa ýetir, düýşiň aýyplama bolup galmagyna ýol berme, hakyky bir şübhäň bar bolsa, ony gije ýatyp aýlanyp ýörmegiň ýerine ýoldaşyň bilen göni gürleş. Ynançlylaryň düýşi Mukaddes Ýazgylar bilen nädip deňeşdirýändigini Mukaddes Kitaba görä düýş ýorgudy baradaky gollanmamyzdan okap bilersiň.

Suçlamaga öwürmän nädip gürleşmeli

Bir aldanylma düýşi ertesi irden gülüp geçmekden artyk zat talap etmeýär. Üst-üste gelen ýa-da aňyňdan çykmaýan düýşler bolsa talap edýär. Beýleki gaýtalanýan düýşler ýaly, ol hem özüniň aňladýan hakyky durmuşdaky mesele çözülende köplenç bes edýär. Aşakdaky tertip köplenç netije berýär.

1. Şol bir irden ýazyp goý. Bäsdeşiň kimdigini, nädip bilenaňi, ýoldaşyň näme diýenini, bilenaňda we oýananyňda näme duýanyňy. Üç-dört ýazgydan soň gaýtalanýan zat adatça görünýär: şol bir bäsdeş, şol bir ýer ýa-da öňki günki şol bir sebäp.
2. Durmuşdaky sebäbi tap. Öňki güne seret: dawa, giç jogap berlen habar, sensiz geçen agşam, film, bir dostuň habary, işdäki agyr hepde. Aldanylma düýşleri sebäbi näçe sada bolsa-da, biri-biriňizden daşlaşan ýaly duýanyňyzda gelýär.
3. Duýgyny hekaýadan aýyr. "Asyl gorkýan zadym..." sözlemini "aldamak" sözüni ulanman tamamla. Terk edilmek, ýeriňe başga biriniň geçmegi, ýeterlik bolmazlyk, maňa zatlaryň aýdylmazlygy: bulary gürrüň etmek bolýar. "Düýşümde sen meni aldadyň" diýeni gürrüň etmek bolmaýar.
4. Düýşi düýş hökmünde aýt. Hekaýadan däl, duýgudan başla: "Gorkunç bir düýş gördüm, oýananymda senden gaty daş ýaly duýdum." Nirede bolandygyna subutnama talap etme, içiňi rahatlatmagyny iste. Köp ýoldaşlar seni aňsatlyk bilen rahatlandyryp bilýär. Subutnama talap etmek bolsa ertirki irdeni bozýar, gözlegler zyýanyň şonda ýetýändigini görkezýär.
5. Sormaktan gaçýan soragyňy sor. Oýanykka we rahat wagtyň belli bir alada henizem bar bolsa, ony aýyplama hökmünde däl, gatnaşyk barada alada hökmünde göni aýt. "Soňky wagtlar iş menden öň gelýän ýaly duýýaryn" diýmek, "kime habar ýazýardyň" diýmekden bambaşga eşidilýär.
6. Düýşüň ýoldaşa däl, gatnaşyga degişlidigini aňla. Düýşler gaýtalanyp dursa, ýoldaşyňyň telefonyny barlap başlan bolsaň ýa-da gorky oýanykka hem bar bolsa, mesele indi düýş däl, tekrarlanýan hereket. Jübüt maslahaty ýa-da öňki bir dönükligiň ýa-da köpden bäri gelýän alada üçin terapiýa ýardam berýär, şol iş öňe gidende düýşler köplenç ýuwaşlaýar.

Partneriň seni aldaýandygyny düýşünde görmek ol hakda höküm däl, özüň aldaýandygyňy düýşünde görmek hem seniň barada höküm däl. Ikisi hem akylyň ynam, öz gadyryň we üns barada işlemegidir. Gözlegler bolsa esasy howpuň düýşüň nämäni açyp görkezmeginde däl, ertesi säher sen onuň bilen nähili hereket etmeginde bolup biljekdigini görkezýär. Öz düýşüňi düşünmek üçin ony Ruya-da ýazyp goý we düýşe seredişiňe laýyk gelýän ýorgut usuly bilen ýorgutla: düýşüň gaýtalaýan gorkusy üçin kognitiw usul, bäsdeşiň özüň durmuşyňdaky nämäni aňladýandygyny bilmek üçinÝung usuly, ynam we wepalylyk barada ýüze çykýan soraglar üçin bolsa yslam we hristian usullary. Dürli usullar, bir düýş we şübhä däl-de, saňa degişli jogap. Usullaryň tapawudyna seret.